Мерез - инфекциялық ауру, жыныстық жол арқылы, Treponema pallidum спирохеті арқылы туындайды. Бұл бактериямен жұқпалану тері немесе сілемей қабығы арқылы өтеді, әдетте, жыныстық мүшелер аумағында. Мерез жыныстық жол арқылы жиі беріледі, бірақ, басқа берілу жолдары да бар.
Мерез бүкіл әлемде кездеседі. Ол көбінесе, қалаларда көп таралған, ерлермен жыныстық қатынаста болатын ерлер арасында аурудың таралуы артуда. Адамдарда мерезге табиғи төтеп беру қасиеті жоқ. 15-25 жас аралығындағы жастар жоғары қауіп тобында.
Көптеген мемлекеттерде некеге тұру алдында мерезге тексеруден өтеді. Барлық жүкті әйелдер босану алдындағы көмекті алу алдында мерезге тексеріледі, анадан балаға жұқпаның берілуін болдырмас үшін (туа біткен мерезді).
Аурудың үш сатысы бар:
Алғашқы мерез
Екінші мерез
Үшінші мерез (аурудың кеш сатысы).
Екінші, үшінші және туа біткен мерез қазір бұрынғыдай емес, сирек кездеседі. Оның себебі:
Жыныстық жолмен берілетін жұқпаларды емдейтін ақысыз мемлекеттік клиника/диспансерлердің болуы
Мерезге тексерудің скринингтік әдісі
Жыныстық жолмен берілетін жұқпалар туралы қоғамды ақпараттандыру
Жыныстық ағзаларда, ауызда, теріде немесе тік ішекте шағын, ауырмайтын ашық жаралар немесе ойықжаралар (шанкр) пайда болуы; олар өздігінше 3-6 аптада өтеді
Ойықжара маңындағы лимфа түйіндерінің ұлғаюы
Бактериялар организмде өсуін жалғастырады, бірақ, екінші сатыға дейін ауру аз симптоммен өтеді.
Екінші мерездің симптомдары:
Бөріткен, әдетте, алақанда, табанда пайда болады.
ойықжаралар ауыздың маңында немесе ішінде, іншекте (қынапта) немесе жыныстық мүшеде
жыныстық мүшенің аумағында немесе тері қыртысындағы ылғалды, сүйелді түзілістер (кондилома аталатын)
қызба
жалпы әлсіздік
тәбетті жоғалту
бұлшық еттің ауырсынуы
буындардың ауырсынуы
лимфа түйіндерінің ұлғаюы
көрудің бұзылысы
шаштың түсуі.
Үшінші мерездің симптомдары қандай ағза зақымдалғанына байланысты. Олар бір-бірінен ерекшеленеді және оларды анықтау қиын. Үшінші мерездің симптомдары:
жүректің зақымдануы (аневризма қалыптасуы немесе қақпақшалардың зақымдануы)
Дәрігер немесе медбике науқасты қарайды. Өткізілетін тексерулердің түрлері:
ойықжарадан шығатын бөліндіні зерттеу
ЭхоКГ, аортальдық ангиография немесе жүректің катетеризациясы арқылы ірі қантамырларын зерттеу
Мерезді туындататын бактерияларды анықтау үшін қан талдауы (антикардиолипиндік тест RPR немесе VDRL) – бұл талдаулар оң болса, диагнозды нақтылау үшін келесі тексерулердің бірін өткізу қажет:
Мерезді пенициллин, бензатин, доксициклин, тетрациклин (пенициллинге аллергия болса) секілді антибиотиктермен емдеуге болады. Емдеудің ұзақтығы мерездің ауырлығына және науқастың жалпы жағдайына байланысты.
Пенициллин – жүктілік кезінде мерезді емдеуде таңдалатын препарат. Тетрациклинді жүктілікте қолдануға болмайды, ол болашақ баланың денсаулығына зиянды. Эритромицин балада туа біткен мерездің болуын жоя алмайды. Жалпы, пеницилинге аллергиясы бар адамдар, аллергияға сезімталдығын азайтып, одан кейін пеницилинмен емделуі тиіс.
Мерездің ерте сатысын емдей бастаған алғашқы бірнеше сағатта науқастарда Яриш – Герксгеймер аллергиялық серпіні пайда болуы мүмкін. Ол организмнің жұқпаның ыдырау өнімдеріне жауабы ретінде пайда болады.
Аллергиялық серпіннің симптомдары:
қалтырау
қызба
жалпы әлсіздік
бас ауыруы
буынның ауырсынуы
бұлшық еттің ауырсынуы
жүрек айнуы
бөріткен.
Бұл симптомдар әдетте, 24 сағат ішінде жойылады.
Келесі қан талдаулары 3, 6, 12, 24 ай барысында жасалуы тиіс, жұқпаның жойылуына көз жеткізу үшін. Шанкр болуында жыныстық қатынастан алшақ болу қажет, жұқпаның жойылуы туралы екі теріс талдау алғанға дейін презерватив қолданыңыз.
Мерезге шалдыққан науқастың барлық жыныстық қатынастағы серіктестері емделуі тиіс. Мерез алғашқы және екінші сатысында аса жұқпалы.
Мерезді емдеп, жазуға болады, ол үшін ерте сатысында анықтап, емдеу қажет.
Екінші мерезді емдеуге болады, ол үшін ерте анықтап, тиімді емдеу қажет. Әдетте, ауру бірнеше апта ішінде өтеді, бірақ, кейбір жағдайда 1 жылға дейін созылуы мүмкін. Тиісті емдеу болмаса, науқастардың 1/3 мерездің кеш асқынулары дамуы мүмкін.
Кеш мерез мүгедектікке, және өлім-жітімге апаруы мүмкін.
Мерездің симптомдары болса, шұғыл дәрігерге көріну қажет.
Мерезге шалдыққан адаммен немесе басқа жыныстық жол арқылы берілетін жұқпаға шалдыққан адаммен, немесе бірнеше/ таныс емес серіктестермен жыныстық қатынас болса, немесе көктамырлық есірткілер қабылдасаңыз, дәрігерге көрініңіз, немесе жыныстық жол арқылы берілетін жұқпаны емдейтін клиникада скринингтік тексеруден өтіңіз.
Қызба – организмнің инфекцияны тудыратын микробтармен күресуінің белгісі. Егер 3 айлықтан 3 жасқа дейінгі балада дененің субфебрильдік температурасы болса (38,8 °C дейін), оған дәрі бермеуге болады. Дәрілік препараттарды тағайындау дене температурасы 38,8 °С асқанда ұсынылады.
Егер 3 айлықтан жас сәбиде дене температурасы 38,8 °С асқанда, шұғыл түрде дәрігерге немесе жедел медициналық жәрдемге хабарласыңыз. Кішкентай сәбилерде қызба ауыр инфекцияның белгісі болуы мүмкін.
2 айлық жастан кіші сәбиге дәріні дәрігермен ақылдасып қана беруге болады.
Ацетаминофен ауырсынуды және қызуды түсіреді. Дәрігермен балаға жарамды препараттың мөлшерлемесі туралы кеңесіңіз. Мөлшерлеме баланың жасы мен салмағына сәйкес есептеледі.
6 айлықтан асқан баланың температурасын түсіру үшін басқа препарат ибупрофен қолданылады. Оны балаға берудің алдында дәрігермен кеңесу қажет. Дәрігер балаға қажетті препараттың дұрыс мөлшерлемесін айтады.
· Балаға күніне препараттың 5 мөлшерлемесінен артық бермеңіз.
· 2 айлықтан кіші сәбилерге тек дәрігердің тағайындауымен ғана дәрі беруге болады.
· Препаратқа нұсқаулықты мұқият оқыңыз. Балаға препараттың дұрыс мөлшерін беруге көз жеткізіңіз.
· Сұйық дәрілік құралдарды дұрыс өлшеу үшін арнайы өлшем стақан немесе қасықты қолданыңыз. Оларды дәріханадан сатып алуға болады. Қарапайым шәй қасығын қолдануда препараттың мөлшерінен қателесуге болады.
Жоқ. Сирек жағдайларда аспирин балаларда Рейе синдромының дамуына апаруы мүмкін. Бұл өлім-жітімге апаруы мүмкін күрделі ауру. Дәрігерлер 18 жастан кіші балаларға аспирин беруді ұсынбайды.
Ацетаминофенді және жылы ванна қабылдау баланың қызуын түсіруге көмектеседі. Ацетаминофенді ваннаның алдында беріңіз. Егер бала ваннаға түсер алдында препаратты қабылдамаса, ол дірілдей бастауы мүмкін, оның организмі қайтадан температураны арттыруы мүмкін. Бұл баланың жағдайын нашарлатады. Салқын сулы ваннаны қабылдауға және баланы спиртпен ысқылауға болмайды.
