Паникалық бұзылыс (ПБ) — психикалық бұзылыс, жылына бірнеше реттен күніне бірнеше ретке дейін пайда болатын паникалық шабуылдардың тосыннан пайда болуымен және олардың пайда болуын күтумен сипатталады.
Паникалық бұзылыс (ПБ) –үрейдің немесе қорқыныштың науқас үшін түсініксіз, азапты ұстамасы. Сезілуі бойынша жүректің ұстамасына ұқсайды. Мұндай шабуылдар кез келген уақытта пайда болуы мүмкін, паникалық бұзылыстан (ПБ) зардап шегетін көптеген адамдар осы ұстамалардың қайталануынан қорқады.
Паникалық бұзылыс (ПБ) 25-64 жас аралығында жиірек кездеседі, бұл кезде әйелдердің арасында аурушаңдық жиілігі ерлерге қарағанда 3-4 есе жоғары. Паникалық бұзылыстың (ПБ) пайда болуының маңызды факторы – тұқым қуалауға бейімділігі. Аурудың ұрпақтан ұрпаққа тікелей берілуі жайында мысалдар бар.
Паника – адамның психикасының және бүкіл организмнің күйзеліске табиғи серпіні, бұл кезде түрлі қорғаныстық бейімделу қызметі іске қосылады (қанға адреналин, күйзеліс гормондары секілді ынталандыратын заттектердің түсуі), олар пайда болған қиындықтарды жеңуге көмектесуге тиіс. Паникалық бұзылысқа (ПБ) ұшыраған адамдарда оргнизмінде осындай заттектердің өздігінше түсуі байқалады, олар қиын жағдайды шешу үшін күш берудің орнына үрейлену мен паникаға апарады.
· Кеудедегі ауырсыну немесе жайсыздық, жүрек айнуы немесе іштегі жайсыздық, бас айналуы немесе бастағы жағымсыз сезіну және т.с.с. паникалық бұзылыстың түріне және жағдайға байланысты
· Тершеңдік
· Қызу немесе қалтырау, артериалдық қысымның өзгеруімен жиі қосарланады
· Ұйып, жансыздану сезімі (парестезия), шаншу, қысылу сезімі дененің әр жерінде
· Өтіп жатқан әрекеттің шынайылығын сезінбеу немесе өзінің толыққандылығына сенбеу (жалғандық сезімі, деперсонализация)
· Ұстамадан кейінгі енжарлық және әлсіздік, несептің жиі жүруімен, нәжістің бұзылуымен жиі қосарланады.
Паникалық бұзылыстан (ПБ) зардап шегетін адамдарда әдетте, 10 минутқа жуық болатын, бірақ кейде қысқа мерзімдік (1-5 минут), сондай-ақ, ұзақ (30 минут) болатын паникалық шабуылдардың қарқынды көріністері байқалады, бірақ, үрейлену сезімі 1 сағатқа дейін созылады.
Паникалық шабуылдар түрлі симптомдарымен ерекшеленуі (мысалы, тахикардия (жүрек соғуының жиілеуі), тершеңдік, бас айналуы, ентігу, дірілдеу, бақылауға келмейтін қорқу ) немесе біркелкі болуы да мүмкін.
Науқастардың бір бөлігінде мұндай жағдайлар ұдайы – кейде күнделікті немесе апта сайын байқалады.
Паникалық шабуылдардың сыртқы симптомдары қолайсыз әлеуметтік салдарға жиі апарады (мысалы, ұялу, қоғамдық қабылдамау, әлеуметтік оқшаулану, т.б.).
Паникалық бұзылыстың (ПБ) ауырлығын анықтау үшін арнайы шкала қолданылады; бұл сауаланама түрінде де болады.
Паникалық бұзылысты (ПБ) емдеудің негізгі әдістері – психикалық емдеу (психотерапевт-маманның науқастың психикасына әсер етуі және дәрі-дәрмекпен емдеу (психофармакология).
Дұрыс тәсілдер қолданылса, ауру емдеуге келеді. Әр науқас үшін жеке емдеу жоспары қажет, оны емдеуші дәрігермен бірге құру қажет.
Психикалық емдеу тұрғысынан паникалық бұзылыстың негізгі себебі – іштей психологиялық қақтығысқа ұшырау, оларды сыртқа шығара алмау, түрлі себептердің әсерінен шешілмеуі және оларды адамның саналы түрде қабылдай алмауы. Психотерапевтінің немесе психологтың көмегімен психологиялық мәселені саналы түрде қабылдауға, оны шешу тәсілдерін табуға, психологиялық қақтығысты шешуге тырсуға болады.
Кейбір науқастарда паникалық бұзылыстар ұзақ уақыт орын алып, емделмеуі мүмкін. Алайда, емдеу басталғанда көпшілік адамдар жағдайының жақсаруын сезінеді.
Паникалық бұзылыстан зардап шегетін адамдар сондай-ақ, ұшырауы мүмкін:
· Алкогольді тым көп қабылдауға;
· Жұмыс қабілетінің төмендеуіне;
· Жеке қарым-қатынастың ауырлауына, мысалы, отбасындағы мәселелер;
Паническое расстройство (ПР) — это психическое расстройство, характеризующиеся спонтанным возникновением панических атак от нескольких раз в год до нескольких раз в день и ожиданием их возникновения.
Паническая атака (ПА) представляет собой необъяснимый мучительный для больного приступ страха или тревоги. По ощущениям напоминающая сердечный приступ. Такие атаки могут возникнуть в любое время, и многие люди, страдающие от панического расстройства, боятся повторения этих приступов.
Панические расстройства чаще встречаются в возрасте от 25 до 64 лет, при этом частота заболеваемости среди женщин в 3-4 раза выше, чем среди мужчин. Важным фактором возникновения панического расстройства является наследственная предрасположенность. Имеются свидетельства прямой передачи заболевания из поколения в поколение.
Паника - это естественная реакция человеческой психики и всего организма на стресс, в эти моменты задействуются различные защитные адаптационные функции (выброс в кровь стимулирующих веществ, как адреналин, гормоны стресса), которые должны помочь справиться с возникшими сложностями. У людей, подверженных паническому расстройству, наблюдается самопроизвольный выброс большого количества таких веществ в организме, который приводит к тревоге и панике вместо того, чтобы придать человеку силы для решения сложной ситуации.
Боль или дискомфорт в груди, тошнота или дискомфорт в животе, головокружение или неприятные ощущения в голове и т.д. в зависимости от формы панического расстройства и ситуации
Повышенное потоотделение
Жар или озноб, часто сопровождаемые колебаниями артериального давления
Ощущение онемения (парестезия), покалывания, давления в различных местах тела
Ощущение нереальности происходящего или собственной неполноценности (дереализация, деперсонализация)
Вялость и разбитость после приступа, часто сопровождаемые учащённым мочеиспусканием, расстройством стула.
У страдающих паническим расстройством людей, как правило, наблюдаются серии интенсивных эпизодов панических атак, которые обычно продолжаются около 10 минут, но могут быть как кратковременными (около 1-5 минут), так и длительными (до 30 мин), однако ощущение тревоги может сохраняться в течение 1 часа.
Панические атаки могут отличаться наличием разных симптомов (например, тахикардия (учащенное сердцебиение), потливость, головокружение, одышка, тремор (дрожание), переживание неконтролируемого страха и т. д.) или быть однотипными.
У части пациентов данные состояния наблюдаются регулярно — иногда ежедневно или еженедельно.
Внешние симптомы панической атаки часто ведут к негативным социальным последствиям (например, смущениям, общественным порицаниям, социальной изоляции и т. д.).
Для определения тяжести панического расстройства используется специальная шкала; она существует также в форме опросника (анкеты).
Основными методами лечения панического расстройства являются психотерапия (воздействие на психику пациента специалистом-психотерапевтом) и лечение медикаментами (психофармакология).
При правильном подходе данное заболевание хорошо поддаётся лечению. Необходим индивидуальный план лечения для каждого больного, который следует разработать вместе со своим лечащим врачом.
С точки зрения психотерапии основной причиной панического расстройства считаются вытесненные психологические конфликты, которые не находят выхода, не могут быть осознаны и разрешены человеком вследствие различных причин. С помощью психотерапевта или психолога можно осознать психологическую проблему, увидеть способы ее решения, проработать тот или иной психологический конфликт.
У некоторых пациентов панические расстройства могут продолжаться длительное время и не поддаваться лечению. Однако большая часть людей чувствует значительное улучшение после начала лечения.
Люди, страдающие от панического расстройства, также могут быть подвержены:
Чрезмерному употреблению алкоголя;
Снижению работоспособности;
Тяжелым личным взаимоотношениям, включая проблемы в браке;
