Үрейлену (мазасыздану) бұзылысы – психикалық бұзылыс, белгілі бір нысандармен немесе жағдаймен байланысты емес, ұдайы үрейлену (мазасыздану) сезімімен сипатталады.
Басты симптомы – қандай да бір себепсіз, ұдайы толқу немесе ширығу сезімі. Күйгелектену және толқу сезімі біртіндеп жинақталады, материалдық тұрғыдан, денсаулық тарапынан болатын отбасындағы немесе жеке өміріміздегі мәселелерден, т.б. Адамдардың көпшілігі жастайынан болған ұдайы және тоқтамайтын толқу сезімі туралы айтады. Толқу үшін себеп болмаса да, адам өзінің көңіл-күйін бақылауы қиынға түседі.
Үрейлену (мазасыздану) бұзылысының басқа симптомдары:
· Жүрек соғуының жиілеуі;
· тершеңдік;
· тремор (дірілдеу);
· тыныс алудың қиындауы, көмейде түйілгендей сезім немесе жұтудың қиындауы;
· кеудедегі ауырсыну және жайсыздық;
· жүрек айнуы немесе абдоминалдық жайсыздық (асқазандағы күю сезімі, ауырсыну, іш қатуы);
· бас айналуы немесе естен тану;
· заттардың шынайылық еместігі сезімі, немесе адамның «өзінен» алыстау сезімі, немесе өзін нақты «осы жерде еместігін» сезіну;
Емдеудің мақсаты – науқастың психикалық денсаулығын қалпына келтіру.
Дәрілік препараттар және танымдық-мінез-құлықтық емдеу қолданылады (адамның ойлауын, нанымын, мінез-құлығын түзету).
Дәрілерді қабылдау – емдеудің маңызды бөлігі. Емдеу басталғаннан кейін препараттарды қабылдауды күрт тоқтатуға болмайды. Дәрігерлер тағайындайтын дәрілер:
· антидепрессанттар, серотонинді және норадреналиннің кері қамтылуының селективтік тежегіштері– бұл препараттар үрейлену (мазасыздану) бұзылысы кезінде байқалатын организмдегі серотонин мен норадреналиннің тапшылығын жояды;
· құрысуға қарсы препараттар, олар үрейлену (мазасыздану) бұзылысының ауыр түрін емдеу үшін қолданылады.
Егер антидепрессанттар симптомдарға көмектеспесе, бензодиазепиндерді қолданады – бұл препараттар жүйке жасушаларының қозғыштығын азайтады. Оларды қысқа курспен қолданады, себебі, ұзақ уақыт бойы қабылдау тәуелділікке апаруы мүмкін.
Танымдық -мінез-құлықтық емдеу (адамның ойлауын, нанымын, мінез-құлығын түзету) науқасқа өзінің мінез-құлығының себебін түсінуге және көңіл-күйін бақылауға алуға көмектеседі. Әдетте, 10-20 сеанс өткізіледі. Бұл емдеу кезінде науқас келесіге үйренеді:
· өмірдегі күйзеліске өзіндік қате серпінді бақылауға алуды қалпына келтіру және түсіну ;
· қоршаған адамдардың мінез-құлығын немесе өмірлік оқиғаларды түсіну;
Үрейлену (мазасыздану) бұзылысынан арылу дәрежесі психикалық бұзылыстың ауырлығына тәуелді. Үрейлену (мазасыздану) бұзылысы қайтадан пайда болуы және емдеуге аз көнуі мүмкін. Дегенмен, науқастардың көпшілігі дәрілік препараттарды қабылдаудан және танымдық-мінез-құлықтық емдеуден кейін аурудың симптомдарынан арылады.
Тревожное расстройство – весьма распространенное явление, передающееся по наследству. Развитию симптомов тревожного расстройства также способствует стресс.
Чаще подвержены женщины, чем мужчины. Данное психическое расстройство встречается в любом возрасте, в том числе и у детей.
Главный симптом – постоянное чувство волнения или напряжения, без видимых причин. Чувство нервозности и волнения может постепенно накапливаться, в связи с проблемами в семье или личной жизни, испытываемым недостатком материальных средств, ухудшающимся здоровьем и т.д.
Большинство людей заявляют о постоянном и непрекращающемся чувстве волнения, которое сопровождает их с раннего детства. Понимая, что повода для чувства волнения нет, человек все равно затрудняется контролировать свои эмоции.
К прочим симптомам тревожного расстройства относятся:
учащенное сердцебиение;
потливость;
тремор (дрожь);
затруднение дыхания, ощущение комка в горле или затруднение при глотании;
боль и дискомфорт в груди;
тошнота или абдоминальный дистресс (жжение, боли в желудке, понос);
чувство головокружения или обморочности;
чувство, что предметы нереальны (дереализация), или что собственное «Я» отдалилось, или «Я по-настоящему находится не здесь»;
страх потери контроля, страх сумасшествия, страх умереть;
приливы жара или ознобы;
онемение или ощущение покалывания;
мышечное напряжение или боли;
чувство нервозности, «на взводе» или психического напряжения;
невозможность сосредоточиться или «пустота в голове» из-за чувства тревоги;
Целью лечения является восстановление психического здоровья пациента.
Применяются лекарственные препараты и когнитивно-поведенческая терапия (коррекция мыслей, установок и поведения человека).
Прием лекарств является важной частью лечения. После начала лечения строго запрещается резкое прекращение приема препаратов. Лекарства, выписываемые врачом, включают в себя:
антидепрессанты, такие как селективные ингибиторы обратного захвата серотонина и норадреналина – эти препараты устраняют наблюдающийся при тревожном расстройстве дефицит в организме серотонина и норадреналина;
противосудорожные препараты, которые используются для лечения тяжелой формы тревожного расстройства.
Если антидепрессанты не помогают избавиться от симптомов, то применяют бензодиазепины – это препараты, снижающие возбудимость нервных клеток. Важно знать, что их применяют кратким курсом, так как долгосрочный их прием может привести к зависимости.
Когнитивно-поведенческая терапия (коррекция мыслей, установок и поведения человека) помогает пациенту понять причины собственного поведения и восстановить контроль над эмоциями. Обычно проводится около 10-20 сеансов. Во время терапии пациент учится:
понимать и восстанавливать контроль над собственной искаженной реакцией на стресс в реальной жизни;
понимать поведение окружающих людей или жизненные события;
определять и замещать мысли, вызывающие чувство паники;
повышать самооценку;
управлять стрессом и расслабляться во время проявления симптомов;
прекращать думать о незначительных проблемах, которые могут привести к возобновлению симптомов.
Прекращение употребления кофеина, наркотических веществ, некоторых медицинских препаратов, вызывающих подобное состояние, облегчает течение заболевания.
Здоровый образ жизни, который включает в себя физические упражнения, отдых, рациональное питание – снижает чувство тревожности.
Степень избавления от тревожного расстройства зависит от тяжести психического расстройства. Тревожное расстройство может возникнуть снова и плохо поддаваться лечению. Тем не менее большая часть пациентов избавляется от симптомов заболевания после приема лекарств и коррекции мыслей, установок и поведения человека.
