Алып жасушалы артериит (АЖА) – бұл егде жастағы адамдарда орташа және ірі артериялардың жүйелі қабыну ауруы, бас ауыруымен және тұмаудағыдай симптомдармен қосарланады. Сондай-ақ, ол самайлық немесе краниалдық артериит (Хортон ауруы) ретінде де белгілі.
Алып жасушалы артериит беткері самайлық артерияның ісінуін және қалыңдауын туындатуы мүмкін. Беткері самайлық артерия – бұл сыртқы ұйқы артериясының жұқа соңғы сағасы.
Ауру тек 50 жастан асқан ересектерде пайда болады, негізінен, егде жастағы адамдарды зақымдайды, көбінесе, ерлерге қарағанда әйелдер жиі шалдығады.
АЖА кезінде бассүйектің артериялары, көбінесе, самай артериялары, сондай-ақ, көздің артериялары зақымданады, демек АЖА көздің көрмеуіне апаруы мүмкін. Көруді жоғалтуды уақытылы анықтаумен және емдеумен алдын алуға болады.
Аурудың бастапқы кезінде диагнозды қою қиын, себебі, бұл ауру туралы мәліметтер аз.
Бастың артерияларының беткері артериялары ұзындығы бойына біркелкі емес түрде тығыздалады, иректеліп, дөңестенеді, үстінен басқанда жалпақ түрге ауыспайды.
Егде жастағы науқастың жалпы қан талдауында:
эритроциттердің шөгу жылдамдығының күрт артуы (СОЭ > 50 мм/ч)
гипохромдық анемия.
Диагнозды нақтылау үшін өткізу қажет:
контрастылық заттекті енгізумен самай артериясының рентгенологиялық зерттеуі (самай артериясының ангиографиясы)
зақымданған самайлық және/немесе басқа артерияның биопсиясы (анықтау мақсатында организмнен тіршілік етуінде жасушаларды немесе тіндерді (биоптат) алу әдісі), әрі қарай тіннің үлгісіне микроскопиялық зерттеу жүргізіледі
офтальмоскопия – арнайы аспаптар (офтальмоскоп немесе фундус-линзалар) көмегімен көз түбін қарау, бұл торқабықты, көру нервісінің дискін, көз түбінің тамырларын бағалауға мүмкіндік береді).
Емдеуді ерте бастау қажет, себебі, ауру көруді жоғалтуға апаруы мүмкін.
Бүгінде АЖА емдеудің ең тиімді тәсілі - кортикостероидтарды (гормондарды) қолдану. Емдеу схемасын дәрігер тағайындайды. АЖА күмән болса да гормондарды тағайындау негізделген. Әдетте, емдеу басталғаннан кейін симптомдар тез жойылады.
АЖА кезінде науқастар үшін болжамы - оң. Әдетте, ауру өлім-жітімге апармайды. Аурудың барысы меңдейді, бірақ, уақытылы басталған емдеу науқастың жағдайын тұрақтандырады.
Гигантоклеточный артериит (ГКА) - это системное воспалительное поражение средних и крупных артерий у людей пожилого возраста, сопровождающееся головной болью и симптомами как при гриппе. Также оно известно, как височный или краниальный артериит (болезнь Хортона).
Гигантоклеточный артериит может вызвать отек и утолщение поверхностной височной артерии.
Болезнь появляется только у взрослых старше 50 лет, в основном поражает пожилых людей, чаще женщин, чем мужчин.
При ГКА поражаются артерии черепа, главным образом височные артерии, а также артерии глаз, следовательно, ГКА может привести к потере зрения. Потеря зрения может быть предотвращена своевременной диагностикой и лечением.
В начале болезни поставить диагноз очень сложно, так, как об этом заболевании известно, немного.
Можно увидеть, что поверхностные артерии головы неравномерно уплотняются по всей длине, становятся извитыми, выпуклыми, болезненными и при надавливании их невозможно сделать более плоскими.
У пожилого пациента в общем анализе крови будет:
резко повышена скорость оседания эритроцитов (СОЭ > 50 мм/ч)
гипохромная анемия.
Также для уточнения диагноза нужно провести:
рентгенологическое исследование височной артерии с введением контрастного вещества (ангиография височной артерии)
биопсию пораженной височной и/ или другой пораженной артерии(метод исследования, при котором проводится прижизненный забор клеток или тканей (биоптата) из организма с диагностической целью) с последующим микроскопическим исследованием образца ткани
офтальмоскопию - это осмотр глазного дна с помощью специальных инструментов (офтальмоскопа или фундус-линзы), который позволяет оценить сетчатку, диск зрительного нерва, сосуды глазного дна).
Лечение необходимо начать как можно скорее, так как болезнь может привести к потере зрения.
На сегодня самый эффективный способ лечения ГКА– это применение кортикостероидов (гормонов). Схему лечения назначает врач. Причем назначение гормонов обосновано даже при подозрении на ГКА. Обычно после начала лечения симптомы быстро исчезают.
Прогноз при ГКА для жизни больных благоприятен. Обычно болезнь не приводит к смертельному исходу. Течение заболевания прогрессирующее, но своевременно начатое лечение может привести к стойкой стабилизации состояния пациента (ремиссии).
