Сколиоз – омыртқаның аномальды қисаюы. Омыртқа – арқаның ортасында орналасқан бүкіл ағзаның негізгі тірегі болып табылады. Кез келген дені сау адамның омыртқасы сәл бүгіледі. Дегенмен, сколиоздан зардап шегетін адамдардың жұлын бағанында тым қатты иілімі болады. Мұндай адамдардағы омыртқаның иілімі кейде «С» немесе латынша «S» әрпіне ұқсас болады.
Пайда болу себептері
Көп жағдайда сколиоздың пайда болу себебі белгісіз. Бұл жағдайда сколиоз идиопатикалық сколиоз деп аталады, бұл омыртқа қисаюының ең таралған түрі. Бұл ауру жас тобына қарай жіктеледі.
3 жасқа дейінгі балаларда- инфантилді сколиоз.
4-10 жас аралығындағы балаларда– ювенилді сколиоз.
11-18 жастан асқан балаларда – жасөспірімдік сколиоз.
Қыздарсколиоздан жиі зардап шегеді. Кейбір адамдардаомыртқаның қатты иіліміне анатомиялық бейімділігі болады. Әдетте,омыртқаның қисаюы жылдам өсу кезеңінде күшейеді.
Сколиоздыңбасқа да түрлері:
Туапайда болғансколиоз. Бала туылғаннан кейін бірден анықталатын сколиоздыңтүрі. Сколиоздың бұл түрі жас ағзада қабырға мен омыртқа сүйектері дұрыс қалыптаспаған жағдайда пайда болады.
Жүйкелік-бұлшықеттік сколиоз. Бұлшықетке әсер ететін жүйке жүйесімен туындаған сколиоз түрі. Мысалы, церебральді сал ауруы, бұлшықет дистрофиясы, омыртқаның бөлшектенуі және полиомиелит.
Симптомдары
Әдетте, сколиоз симптомсыз өтеді. Симптомдары болған жағдайда, оларға мыналар жатады:
Арқадағы және белдегі ауыру сезімі
Ұзақ уақыт отырған немесе тұрған қалыпта болғаннан кейін омыртқадағы шаршау сезімі
Жамбас немесе иықтың біркелкі емес пропорцияда болуы (бір иық екіншісінен ұзын болуы мүмкін).
Омыртқаның кез келген жаққа қатты қисаюы.
Омыртқа қисаюының бір түріне кифосколиоз жатады.
Диагностикасы
Ауруды диагностикалау үшін дәрігер физикалық тексеру жүргізеді. Сондай-ақ, дәрігер науқастың омыртқасын жан-жақты көру үшін науқастың алға қарай ілінуін сұрайды. Сколиоздың ерте кезеңдерінде омыртқадағы өзгерістерді анықтау қиын болуы мүмкін.
Тексеру барысында анықталуы мүмкін:
Бір иықтың екіншісінен жоғары болуы
Жамбас бір жағына иілген
Диагностика үшін кейде омыртқа рентгенін жасау керек. Себебі, омыртқаның қисаюы физикалық тексеру барысында көрінгеннен гөрі әлдеқайда күрделі болуы мүмкін.
Диагностиканың басқа әдістері:
Омыртқаның қисық сызығын өлшеу (сколиограф арқылы өлшеу)
Омыртқаның МРТ-сы
Емі
Емі көптеген факторларға байланысты:
Сколиоздың себептері
Омыртқаның қисықтығы қай жақта орналасқан
Қаншалықты қатты қисайған
Науқастың ағзасының өсуіне байланысты
Идиопатикалық сколиозы бар науқастардың көпшілігі емді қажет етпейді. Дегенмен, осындай науқастар кемінде алты айда бір рет дәрігердің бақылауында болу керек.
Егер науқастың денесі әлі де өсіп жатса, дәрігер корсет киюді ұсынуы мүмкін. Корсет ары қарай қисаюды болдырмайды. Корсет омыртқа қисаюының көлемі мен қай жерде орналасқанына байланысты таңдалады. Емдеуші дәрігер науқасқа ыңғайлы корсетті таңдап, оны қалай қолдану керектігін көрсетеді. Корсетті бой өсуіне байланысты ауыстыруға болады.
Корсет 10 жастан асқан жандарға жақсы көмектеседі. Алайда, корсеттер туа біткен немесе жүйкелік-бұлшықеттік сколиозды емдеуде тиімсіз.
Кейбір жағдайларда сколиозды емдеу үшін қисықтықты жоюға бағытталған хирургиялық араласу қажет. Операция кезінде омыртқаның сүйектері ілмектер мен болттардан тұратын арнайы металл штифттермен бекітіледі, олар сүйектер бітіскенше ұсталады. Операцияны арқа, іш, қабырға аймағын кесу арқылы орындауға болады.
Хирургиялық араласудан кейін науқастар омыртқаны бекіту үшін корсет тағу керек.
Егер, омыртқа өте қатты қисайса және өте тез қарқынмен нашарлаған кезде хирургиялық араласу қажет. Хирургтар көбінесе операцияны орындау үшін сүйектердің өсуінің тоқтауын күтеді, бірақ, өкінішке орай, бұл әрқашан мүмкін емес.
Сколиоздың еміне сондай-ақ мыналар жатады:
Эмоционалдық қолдау. Кейбір балалар, әсіресе жасөспірімдер, корсет киіп жүргенде өздерін ыңғайсыз сезінуі мүмкін.
Физиотерапевтер және басқа да мамандар емдеудің мақсатын түсіндіре алады және корсет науқас үшін қолайлы екеніне көз жеткізуі керек.
Аурудың ағымы
Омыртқаның қисаюын жою жетістіктері сколиоздың түріне, себептеріне және дәрежесіне байланысты. Омыртқа неғұрлым қисайған болса, дененің өсуі тоқтаған кезде омыртқаның нашарлау ықтималдығы соғұрлым күшейеді.
Сколиоздың жеңіл дәрежесімен зардап шегетін адамдар өздерін корсетпен жақсы сезінеді. Әдетте, сколиоздың бұл түрінде ұзақ мерзімді қиындықтар туындамайды. Дегенмен, сколиоз егде жастағы адамдарда арқадағы ауырсынудың пайда болуын арттырады.
Жүйкелік-бұлшықеттік сколиоз бен туа пайда болған сколиозы бар науқастардың ем нәтижелерінде айырмашылық болады. Жүйкелік-бұлшықеттік сколиоздан зардап шегетін науқастарда басқа да күрделі аурулары болады, сондықтан емдеу тәсілдерінде де ерекшелік болады. Бұл кезде хирургиялық араласудың мақсаты балаға мүгедектер арбасына отыруға мүмкіндік беру.
Туа біткен сколиозды емдеу өте қиын және әдетте бірнеше операциялар жасау қажет.
Болжамды асқынулары
Сколиоз кезіндегі асқынуларға мыналар жатады:
Тынысалудағы қиындықтар (сколиоздың ауыр түрінде)
Белдегі ауырсыну сезімі
Өзін-өзі төмен бағалау
Омыртқа сүйектерінің тозуына байланысты үнемі ауырсыну сезімі
Омыртқаның операциядан кейінгі инфекциясы
Түзетілмеген қисаюдан немесе омыртқадағы операциядан кейін омыртқаның немесе жүйкенің зақымдануы
Дәрігерге қашан қаралу керек
Балаңызда омыртқа қисаюы бар деп күдіктенсеңіз, мамандарға жүгініңіз.
Профилактикасы
Сколиозды анықтауға арналған тексерулер орта және жоғары сынып оқушыларының арасында жүйелі түрде жүргізіледі.
Scoliosis is an abnormal curving of the spine. Your spine is your backbone. It runs straight down your back. Everyone’s spine naturally curves a bit. But people with scoliosis have a spine that curves too much. The spine might look like the letter C or S.
Abnormal curvature in the spine is known as scoliosis, and generally begins just at the onset of puberty and progresses during the period of rapid growth. Most junior high schools routinely screen for scoliosis because, if caught early, progressive spine curvature can be prevented. Scoliosis affects girls much more frequently than boys.
Most of the time, the cause of scoliosis is unknown. This is called idiopathic scoliosis. It is the most common type. It is grouped by age.
In children age 3 and younger, it is called infantile scoliosis.
In children age 4 through 10, it is called juvenile scoliosis.
In children age 11 through 18, it is called adolescent scoliosis.
Scoliosis most often affects girls. Some people are more likely to have curving of the spine. Curving generally gets worse during a growth spurt.
Other types of scoliosis are:
Congenital scoliosis: This type of scoliosis is present at birth. It occurs when the baby’s ribs or spine bones do not form properly.
Neuromuscular scoliosis: This type is caused by a nervous system problem that affects the muscles. Problems can include cerebral palsy, muscular dystrophy, spina bifida, and polio.
The health care provider will perform a physical exam. You will be asked to bend forward. This makes your spine easier to see. It may be hard to see changes in the early stages of scoliosis.
The exam may show:
One shoulder is higher than the other
The pelvis is tilted
X-rays of the spine are done. X-rays are important because the actual curving of the spine may be worse than what your doctor can see during an exam.
Most people with idiopathic scoliosis do not need treatment. But you should still be checked by a doctor about every 6 months.
If you are still growing, your doctor might recommend a back brace. A back brace prevents further curving. There are many different types of braces. What kind you get depends on the size and location of your curve. Your health care provider will pick the best one for you and show you how to use it. Back braces can be adjusted as you grow.
Back braces work best in people over age 10. Braces do not work for those with congenital or neuromuscular scoliosis.
Scoliosis surgery involves correcting the curve as much as possible.
The spine bones are held in place with one or two metal rods. The rods are held down with hooks and screws until the bone heals together.
Surgery may be done with a cut through the back, belly area, or beneath the ribs.
After surgery, you may need to wear a brace for a while to keep the spine still.
You may need surgery if the spine curve is severe or getting worse very quickly. The surgeon may want to wait until all your bones stop growing, but this is not always possible.
Scoliosis treatment may also include:
Emotional support. Some children, especially teens, may be self-conscious when using a back brace.
Physical therapy and other specialists to help explain the treatments and make sure the brace fits correctly.
How well a person with scoliosis does depends on the type, cause, and severity of the curve. The more severe the curving, the more likely it will get worse after the child stops growing.
People with mild scoliosis do well with braces. They usually do not have long-term problems. Back pain may be more likely when the person gets older.
Outlook for those with neuromuscular or congenital scoliosis varies. They may have another serious disorder such as cerebral palsy or muscular dystrophy, so their goals are much different. Often the goal of surgery is simply to allow a child to be able to sit upright in a wheelchair.
Congenital scoliosis is difficult to treat and usually requires many surgeries.
Сколиоз – аномальное искривление позвоночника. Ваш позвоночник – главная опора всего организма, расположенная в центре спины. У любого здорового человека позвоночник немножко изгибается. Однако люди, страдающие от сколиоза, имеют слишком сильный изгиб позвоночного столба. Изгиб позвоночника у таких людей иногда может напоминать букву «С» или латинскую «S».
Причины возникновения
В большинстве случаев причина появления сколиоза неизвестна. В таком случае сколиоз называют идиопатический сколиоз - это самый распространенный тип искривления позвоночника. Классифицируется это заболевание по возрастным группам.
У детей в возрасте до трех лет - инфантильный сколиоз.
У детей в возрасте 4-10 лет – ювенильный сколиоз
У детей постарше в возрасте 11-18 лет – подростковый сколиоз
Чаще всего от сколиоза страдают девочки. Некоторая категория людей анатомически имеет предрасположенность к сильному изгибу позвоночника. Обычно искривление позвоночника усиливается во время периода быстрого роста.
Другие типы сколиоза:
Врожденный сколиоз. Тип сколиоза, который выявляется сразу же после рождения ребенка. Возникает такая форма сколиоза в том случае, если кости ребер и позвоночника неправильно сформировались в молодом организме.
Нервно-мышечный сколиоз. Тип сколиоза, вызванный проблемами с нервной системой, которая влияет на мышцы. К примеру, церебральный паралич, мышечная дистрофия, расщепление позвоночника, и полиомиелит.
Симптомы
Обычно сколиоз проходит бессимптомно. В случае наличия, симптомы включают в себя:
Боль в спине и пояснице
Чувство усталости в позвоночнике после длительного нахождения в сидячем или стоячем положении
Неодинаковые пропорции бедер или плеч (одно плечо может быть выше другого).
Позвоночник сильнее искривляется в какую-либо сторону.
Еще одним типом аномального искривления позвоночника является кифосколиоз.
Диагностика
Для диагностики заболевания врач проводит физический осмотр. Также врач просит пациента наклониться вперед, что позволяет более подробно разглядеть позвоночник пациента. На ранних этапах развития сколиоза иногда изменения в позвоночнике бывает трудно разглядеть.
При осмотре может быть выявлено:
Что одно плечо выше другого
Таз наклонен в сторону
Для диагностики иногда необходимо сделать рентген позвоночника. Это важно, так как искривление может быть гораздо более серьезным, чем кажется при физическом осмотре.
В какой области находится искривление позвоночника
Насколько сильно искривление
Продолжает ли организм пациента расти
Большинство пациентов с идиопатическим сколиозом не требуют лечения. Тем не менее, таким пациентам необходимо наблюдаться у врача не менее одного раза в полгода.
Если организм пациента все еще растет, то врач может порекомендовать ношение корсета. Корсет устраняет дальнейшее искривление. Существует множество разнообразных корсетов, и они подбираются в зависимости от размера и области искривления позвоночника. Лечащий врач подбирает пациенту самый лучший корсет и показывает, как его использовать. Корсеты могут быть заменены по мере роста.
Корсеты помогают больше всего людям старше 10 лет. Однако корсеты неэффективны для лечения врожденного или нервно-мышечного сколиоза.
В некоторых случаях для лечения сколиоза требуется хирургическое вмешательство, направленное на устранение искривления. Во время операции кости позвоночника фиксируются специальными металлическими штифтами, которые держатся на крюках и болтах, пока кости полностью не срастутся. Операцию могут проводить, сделав разрез в области спины, живота, ребер.
После хирургического вмешательства пациенту необходимо носить корсет для фиксации позвоночника.
Хирургическое вмешательство также необходимо, если искривление очень сильное и ухудшается очень быстро. Хирург зачастую захочет дождаться момента, когда кости перестанут расти, чтобы провести операцию, но, к сожалению, это не всегда представляется возможным.
Лечение сколиоза также включает в себя:
Эмоциональную поддержку. Некоторые дети, особенно подростки, могут испытывать сильное чувство стеснения во время ношения корсета.
Физиотерапевты и другие специалисты могут объяснить цель лечения и убедиться, что корсет подходит пациенту.
Течение заболевания
Успешность устранения искривления позвоночника зависит от типа, причины и степени сколиоза. Чем сильнее искривлен позвоночник, тем сильнее вероятность того, что состояние позвоночника ухудшится, когда организм перестанет расти.
Люди, страдающие от легкой степени сколиоза, хорошо себя чувствуют в корсете. Обычно у людей с такой формой сколиоза не возникает долгосрочных проблем. Тем не менее, сколиоз увеличивает вероятность возникновения болей в спине в пожилом возрасте.
Результаты лечения пациентов с нервно-мышечным сколиозом, или врожденным сколиозом разнятся. Пациенты, страдающие от нервно-мышечного сколиоза, также имеют другое серьезное заболевание, поэтому способы лечения этого состояния отличаются. Зачастую цель хирургического вмешательства, в таком случае, - вернуть ребенку возможность нормально сидеть в инвалидном кресле.
Врожденный сколиоз очень тяжело лечить и обычно он требует неоднократных операций.
Возможные осложнения
Осложнения, появляющиеся при сколиозе, включают в себя:
Проблемы с дыханием (при тяжелой форме сколиоза)
Боль в пояснице
Низкая самооценка
Постоянные боли из-за износа костей позвоночника
Послеоперационная инфекция позвоночника
Повреждение позвоночника или нерва из-за неисправленного искривления, или операции на позвоночнике
Когда обращаться к врачу
Обратитесь к специалисту, если у вас есть подозрения, что ваш ребенок имеет искривление позвоночника.
Профилактика
Обследование на факт выявления сколиоза проводится систематично среди школьников средних и старших классов.
Примечание:
Не совершайте данную процедуру, если вы не уверены, что сможете проделать это, не обжегшись. Если процедура проделана неправильно, вы можете обжечься и вызвать постоянный ногтевой дренаж.
