Гипотиреоз – қалқанша без гормондарының жеткіліксіз өндірілуімен сипатталатын ауру. Бұл ауруды, сондай-ақ, қалқанша бездің гипофункциясы деп те атайды.
Гипотиреоз –қалқанша бездің белсенділігінің төмендеуімен сипатталатын жағдай, бұл организмнің барлық қызметіне әсер етуі мүмкін. Гипотиреоз кезінде метаболизмнің жылдамдығы төмендейді, бұл ақыл-ой және дене қызметін баяулатады. Гипотиреоздың аса ауыр түрі – микседема,ол шұғыл медициналық көмекті қажет етеді.
Қалқанша без эндокриндік жүйенің маңызды ағзасы. Ол мойынның алдыңғы бетінде, бұғаналардың қосылған жерінен сәл жоғарыда орналасқан. Без организмнің әр жасушасының энергиясын қолдану үрдісін реттейтін гормондарды өндіреді. Бұл үрдіс метаболизм аталады.
Гипотиреоз 50 жастан асқан адамдарда, көбінесе, әйелдерде жиі кездеседі.
Гипотиреоздың жиі себебі – тиреоидит (қалқанша бездің қабынуы). Тиреодитте ісіну мен қабыну қалқанша бездің жасушаларын зақымдайды.
Аурудың мүмкін себептері:
Қалқанша бездің аутоиммундық зақымдануы
Вирустық инфекциялар (суық тию) немесе басқа респираторлық инфекциялар
Жүктілік (босанудан кейінгі тиреоидит)
Гипотиреоздың басқа себептері:
литий және амиодарон секілді дәрілік препараттар
туа біткен ауытқулар
мойын немесе ми аумағындағы ісіктердің сәулелік емдеуі
қалқанша бездің гиперфункциясын емдеуде радиоактивті йодты қолдану
қалқанша бездің бөлігін немесе тұтастай хирургиялық алып тастау
Шихан синдромы – гипофиздің бұзылысын туындататын, әйелдердің жүктілік немесе босану кезіндегі мол қан кетуі түрінде болатын жағдай.
Гипофиздің ісіктері немесе гипофизде жасалатын операциялар
Тексеру кезінде дәрігер қалқанша бездің өлшемдерінің ұлғайғандығын байқайды. Без қалыпты немесе одан сәл кіші де болуы мүмкін. Тексеру кезінде анықталады:
Тырнақтың сынғыштығы
Бет пішінінің өзгеруі
Солғын немесе құрғақ тері, ұстағанда салқын көрінеді
Қол-аяқтың ісінуі
Жұқа және сынғыш шаш
Қан талдауы қалқанша бездің гормондары ТТГ және Т4 анықтау үшін қажет.
Емдеу қалқанша бездің гормондарының жеткіліксіздігін толықтыруға бағытталған.
Көбінесе, левотироксин препараты тағайындалады.
Аурудың симптомдарын жоятын және гормон деңгейін қалыпқа келтіретін төмен мөлшерлеме тағайындалады.
Егер жүрек аурулары болса, немесе науқастың жасы үлкен болса, дәрігер өте аз мөлшерлемеден бастайды.
қалқанша бездің белсенділігі төмен адамдардың көпшілігіне бұл дәріні өмір бойы қабылдау қажет болады.
Бастапқы кезеңде дәрігер гормон деңгейін 2-3 ай бойы анықтауды ұсынады. Кейінірек, кемінде, жылына бір рет бақылауға болады.
Егер қалқанша без гормонын қабылдайтын болсаңыз, келесі ережелерді ұстаныңыз:
өзіңізді жақсы сезінгенмен, дәрі қабылдауды тоқтатпаңыз. Дәрігердің тағайындауына сай қабылдауды жалғастырыңыз.
Дәрінің таңбасы өзгерсе дәрігерге хабарлау қажет. Қалқанша без гормонының деңгейін анықтау қажет болуы мүмкін.
Тұтынатын тағам өнімдері препараттың организмге сіңуіне әсер етуі мүмкін. Соя өнімдерін көп тұтынсаңыз немесе талшығы мол емдәм ұстанатын болсаңыз, дәрігермен кеңесіңіз.
Қалқанша без препараттары аш қарынға және басқа дәрілерден 1 сағат бұрын қабылдаса, жақсы әрекет етеді. Препаратты ұйқы алдында қабылдайтын болсаңыз, дәрігермен кеңесіңіз. Зерттеулерге сай препаратты ұйқы алдында қабылдау күндізгіге қарағанда организмге дәріні жақсы көтеруге мүмкіндік береді.
Қалқанша без гормондарын қабылдағаннан кейін өт қышқылдарын байланыстыратын, құрамында тағамдық талшықтар, кальций, темір, полидәрумендер, алюминий гидроксиді антацидтері, холестипол бар дәрілер немесе тағамдық қоспаларды қабылдау үшін 4 сағат күтіңіз.
Қалқанша бездің препараттармен алмастыру емдеуі кезінде келесі симптомдар пайда болса, дәрігерге қабылдаңыз, бұл препараттың мөлшерлемесінің тым жоғары екендігін көрсетеді:
Көптеген жағдайда дұрыс емдеуде тиреоидты гормондардың деңгейі қалпына келеді. Науқас өмір бойы қалқанша бездің препараттармен алмастыру емдеуін қабылдауы мүмкін.
Микседематоздық кома – гипотиреоздың аса ауыр түрі, ол сирек кездеседі, тиреоидты гормондардың деңгейі өте төмен мәнге төмендегенде дамиды. Емделмеген гипотиреозы бар адамдарда бұл инфекцияның, басқа да аурудың, суықтың немесе кейбір дәрілердің әсерінің салдарынан туындауы мүмкін.
Микседематоздық кома шұғыл медициналық жәрдемді және аурухана жағдайында емделуді қажет етеді. Кейбір науқастарға оттегі, тыныс алу қызметін қолдау (вентиляция), көктамыр арқылы сұйықтық енгізу, қарқынды күтім жасау қажет болады.
Микседематоздық команың симптомдары:
Дене температурасының төмендеуі
Тыныс алудың бәсеңдеуі
Төмен артериалдық қысым
Қандағы қант деңгейінің төмендігі
Тітіркендіргіштерге серпіннің болмауы
Орынсыз немесе тән емес көңіл-күй
Емделмеген гипотиреозы бар адамдарда келесі қауіптер артады:
Инфекциялар, бедеулік, жүктіліктің үзілуі, туа біткен ақаулары бар сәбилердің дүниеге келуі
Төмен тығыздықты липопротеидтердің («нашар» холестерин) жоғары деңгейінің салдарынан жүрек-қантамыр аурулары
Гипотиреоз - это заболевание, обусловленное недостаточной выработкой гормонов щитовидной железы. Это состояние часто называют гипофункцией щитовидной железы.
Гипотиреоз – состояние, характеризующееся снижением активности щитовидной железы, что может влиять на все функции организма. При гипотиреозе скорость метаболизма снижается, вызывая замедление умственных и физических функций. Наиболее тяжелая форма гипотиреоза - микседема, требующая оказания неотложной медицинской помощи.
Щитовидная железа является важным органом эндокринной системы. Она расположена на передней поверхности шеи, чуть выше места соединения ключиц. Щитовидная железа вырабатывает гормоны, управляющие процессом использования энергии каждой клеткой организма. Этот процесс называется метаболизмом.
Гипотиреоз часто встречается у женщин и лиц старше 50 лет.
Наиболее частой причиной гипотиреоза является тиреоидит (воспаление щитовидной железы). При тиреодите отек и воспаление повреждают клетки щитовидной железы.
К возможным причинам заболевания относятся:
Аутоиммунное поражение щитовидной железы
Вирусные инфекции (простуда) или другие респираторные инфекции
Некоторые лекарственные препараты, такие как литий и амиодарон
Врожденные аномалии
Лучевая терапия различных опухолей области шеи или головного мозга
Применение радиоактивного йода при лечении гиперфункции щитовидной железы
Хирургическое удаление части или всей щитовидной железы
Синдром Шихана - состояние, возникающее у женщин в виде массивного кровотечения во время беременности или родов, которое может вызывать разрушения гипофиза.
При проведении осмотра врач может обнаружить увеличение размеров щитовидной железы. Железа может быть нормальных размеров или чуть меньше нормы. При осмотре также могут быть выявлены:
Хрупкость ногтей
Грубые черты лица
Бледная или сухая кожа, которая может оказаться прохладной на ощупь
Отеки рук и ног
Тонкие и ломкие волосы
Анализы крови необходимы для определения уровня гормонов щитовидной железы ТТГ и Т4.
Лечение направлено на возмещение нехватки гормонов щитовидной железы.
Часто назначается лекарственный препарат Левотироксин:
Вам будут назначены низкие дозы, которые избавят вас от симптомов заболевания и приведут уровень гормонов в крови в норму.
Если у вас есть заболевание сердца или вы лицо старшего возраста, врач может начать курс лечения с очень маленькой дозы.
Большинству лиц с пониженной активностью щитовидной железы будет необходимо принимать это лекарство в течение всей жизни.
На начальном этапе лечения врач может определять уровень гормонов каждые 2-3 месяца. Позднее уровень гормонов следует контролировать, по крайней мере, один раз в год.
Если вы принимаете гормоны щитовидной железы, будьте в курсе следующих правил:
Не прекращайте прием лекарства, даже если вы чувствуете себя лучше. Продолжайте принимать его так, как прописал врач.
При изменении марки лекарства сообщите врачу. Возможно, понадобится определить уровень гормонов щитовидной железы.
Продукты, которые вы едите, могут повлиять на усвоение препарата вашим организмом. Проконсультируйтесь с врачом, если вы едите много соевых продуктов, либо находитесь на диете с высоким содержанием клетчатки.
Препараты щитовидной железы лучше всего действуют при приеме их на пустой желудок и за 1 час до любых других лекарств. Проконсультируйтесь с врачом, если вы собираетесь принимать препарат перед сном. Исследования показывают, что прием препарата перед сном может позволить вашему организму лучше переносить лекарство, по сравнению с приемом его в дневное время.
Подождите не менее 4 часов после приема гормонов щитовидной железы, прежде чем принимать добавки с содержанием пищевых волокон, кальция, железа, поливитаминов, антацидов гидроксида алюминия, холестипола или лекарств, которые связывают желчные кислоты.
Сообщите врачу, если во время заместительной терапии гормонами щитовидной железы у вас появились следующие симптомы, свидетельствующие о том, что доза препарата слишком высока:
В большинстве случаев при правильном лечении уровень тиреоидных гормонов восстанавливается до нормы. Вероятно, вам потребуется заместительный прием гормонов щитовидной железы в течение всей жизни.
Микседематозная кома - наиболее тяжелая форма гипотиреоза - встречается редко. Она развивается, когда уровень тиреоидных гормонов снижается до очень низких значений. У лиц с не леченым гипотиреозом это может быть вызвано инфекцией, каким-либо заболеванием, воздействием холода или некоторых лекарств.
Микседематозная кома требует оказания неотложной медицинской помощи и должна лечиться в условиях стационара. Некоторым пациентам может потребоваться кислород, поддержание функции дыхания (вентиляция), внутривенное вливание жидкостей и интенсивный уход.
К симптомам микседематозной комы относятся:
Снижение температуры тела
Угнетение дыхания
Низкое артериальное давление
Низкий уровень сахара в крови
Отсутствие реакции на раздражители
Неуместное или нехарактерное настроение
У людей с нелеченым гипотиреозом повышается риск:
Инфекций, бесплодия, невынашивания беременности, рождения ребенка с врожденными пороками
Сердечно-сосудистых заболеваний из-за более высокого уровня липопротеидов низкой плотности ("плохого" холестерина)
