Инфекциялық артрит (син.іріңді артрит,септикалық артрит) деп – әр түрлі микроорганизмдермен шақырылғанбір немесе бірнеше буынның ауыр қабынуы. Егер оны тез арада емдемесе буынның қайтымсыз бұзылыстарына алып келуі мүмкін.
Себебі.
Инфекциялық артритті әр түрлі микроорганизмдер шақырады.Бұл вирустар,бактериялар немесе саңырауқұлақтар болуы мүмкін.Жарақат немесе хирургиляқ операциялар нәтижесінде түскен микроорганизмдер буынға қан арқылы келіп зақымдайды.
Симптомдары.
артриттің симптомдарына жергілікті зақымдалған аймақтың ісінуі,қызаруы және басқан кезде ауырсынудың болуы жатады, ал жалпы белгілеріне дене температурасының жоғарлауы,қалтырау, барлық денеде ауырсынуды сезу сезімдері пайда болады.Активті және пассивті қимылдағанда науқас ауырсынуды сезеді.Көбінесе тізе,иық,мықын аралық және ұсақ буындардан білезік,табан буындары зақымдалады.Нашақорларда ерекшелігі сегізкөз-мықын буындарының зақымдалуы болады.
Емі.
тек ауруханада жүргізіледі. Ең алдымен режим,одан кейін зақымдалған аймақта қимылды шектеу (иммобилизация) үшін шина тағылады.Белок пен витаминге бай диета тағайындалады.Инфекцияның түріне байланысты антибиотиктер қарастырылған.
Аударған: Мелис Айбек
Артрит деп – буынның қабынуын айтады. Егер бір ғана буын қабынса онда моноартрит, бірнеше буын қабынса – полиартрит деп аталады.Артрит тікелей буынға байланысты аурудан немесе әр түрлі әсерлерден ( аллергиялық, инфекциялық ) болады. Пайда болуы әр түрлі болсада барлық артриттер бірдей көрініс береді, оған мыналар жатады:
1-2 күнде артатын буындардағы ауру сезімі
Қимылдың шектелуі
Зақымдалған аймақтың қызаруы
Зақымдалған аймақтың ісінуі
Зақымдалған аймақтың деформациясы
Жалпы әлсіздік
Дене температурасының жоғарлауы
Егер артрит ревматикалық аурулардан немесе подаградан пайда болса ондау ауру жедел түрде дамиды, ал басқа себептерден болса онда буынның деформациясы және қимылдың шектелуі байқалады.
жедел басталып өте қатты ауырсынумен көрінеді немесе жай соызлмалы түрде басталауы мүмкін.Кейбір адамдар да ауру шаншып тұйық ауру сезімімен жүреді оны тіс ауруымен теңестірсе болады. Артриттқа алып келетіндер олар: инфекция, жарақат, аллергия, зат алмасудың бұзылыстары, жүйке жүйесінің аурулары және витамин жеткіліксіздігі жатады.
Артриттің түрлері:
Зақаымдалу сипатына байланысты артритті екі классқа бөлеміз:қабынулық артрит және дегенеративті артрит.
Қабынулық артритке жататындар:
· Инфекциялық артрит
· Ревматоидты артрит
· Подагра
· Реактивті артрит – бұл синовиальды қабатты ішінен қаптап тұратын жіңішке дәнекер тінді қабықшаның қабынуы.
Дегенеративті артритке жататындар :
Остеоартроз
Травматикалық артрит
Бұл аурулар сүйектердің біріккен жерінде орналасқан шеміршектердің зақымдалуы мен байланысты.
Негізі артриттің 100 астам түрі кездеседі, оның ең жиі кездесетіндер остеоартрит, ревматоидты артрит және подагра болып табылады.
Ревматоиды артрит – буынды қаптап тұратын тіндердің қабынуы.Уақыт өте келе ревматоиды артрит шеміршектің, байламдардың тіпті сүйектің толық желінуіне алып келеді. Ревматоиды артрит әйел адамдарда еркектерге қарағанда үш есе жиі кездседі.Сонымен қатар бұл ауру көбінесе 30-40 жаста көрініс береді, алайда балалар мен жастарда да кезедсе береді.
Остеоартрит деп – буынның қорғаныштық және серіппелік қызметін атқаратын шеміршектің зақымдалуы айтады. Ауру асқына келе сүйектер бір-біріне жанасып желінеді,сосын буындық синдромдар болады.Ревматоиды артриттен айырмашылығы бұл кезде тіннің зақымдалуы болмайды.Шамамен 70 жастан асқан адамдардың 80% жуығы осы аурумен ауырады.Остеоартрит кезінде көбінесе омыртқалық, тізелік және сан сүйектері зақымдалады.
Подагралық артрит ( подагра ) – зат алмасудың бұзылыстарына байланысты болатын тұқым қуалайтын буынның қабынуылық ауруы.Бұл ауру кезінде адам денесінде зәр қышқылының кристалоидтары жиналып қалады және соның әсерінен буындар және тіндер зақымдалады.Көбінесе подагралық артриттен аяқтағы бас бармақ саусағы өзгеріске ұшырайды .Подаграның белгілері 40-50 жаста көрініс табады, көбінесе еркектерде кездеседі.
Аударған: Мелис Айбек
Екібасты бұлшықеттің тендиниті– алдыңғы бұлшықет тобына жататын, тоқпан жілікті иық буынымен қосатын, сіңірдің қабынуы. Қабыну үрдісі науашық бойында болады, яғни сіңір тоқпан жіліктен жоғары қарай бағытталып, иық буынынан сәл жоғары байланысқан жерде.
Себебі болып табылады:
Артық күштеме жасау, мысалы ауыр метал көтеретін спортшылар.
Қабыну үрдістері, мысалы, артрит және бурсит.
Инфекция.
Жарақаттар.
Мүмкін болатын симптомдар:
Қолдың алдыңғы бетіне таралатын иықтағы ауырсыну.
Екібасты бұлшықеттің иықпен байланысар жеріндегі сезімталдылықтың жоғарлауы.
Иық қозғалысының төмендеуі және ауырсыну.
Ісінген екібасты бұлышықет.
Емдеу курсы жүргізіледі: тыныштықта, салқындықта, компрессия, жеңіл жаттығулар, темекі тарту және стероидты емес қабынуға қарсы препараттарды қабылдамау. Темекі тарту тендиниттен еміне кері әсер етеді, себебі ол қанайналысды төмендетеді және тіннің қалпына келуін тежейді. Ыңғайлы болу үшін уақытша ұсиап тұрушы таңғыш пайдаланса болады. Егер үй жағдайындағы ем нәтижесіз болса, сирек жағдайда хирургиялық араласулар қолданылады.
Tendinitis is inflammation, irritation, and swelling of a tendon. This is the fibrous structure that joins muscle to bone. In many cases, tendinosis (tendon degeneration) is also present.
Causes
Tendinitis can occur as a result of injury or overuse. It also can occur with aging as the tendon loses elasticity. Body-wide (systemic) diseases, such as rheumatoid arthritis or diabetes, can also lead to tendinitis.
Tendinitis can occur in any tendon. Commonly affected sites include the:
Pain and tenderness along a tendon, usually near a joint
Pain at night
Pain that is worse with movement or activity
Exams and Tests
The doctor will perform a physical exam. During the exam, the doctor will look for signs of pain and tenderness when the muscle attached to the tendon is moved in certain ways. There are specific tests for specific tendons.
The tendon can be inflamed, and the skin over it may be warm and red.
Treatment
The goal of treatment is to relieve pain and reduce inflammation.
The doctor will recommend resting the affected tendon to help it recover. This may be done using a splint or a removable brace. Applying heat or cold to the affected area can help.
Nonsteroidal anti-inflammatory medications (NSAIDs), such as aspirin or ibuprofen, can also reduce both pain and inflammation. Steroid injections into the tendon sheath can also be very useful for controlling pain.
The doctor may also suggest physical therapy to stretch and strengthen the muscle and tendon. This can restore the tendon's ability to function properly, improve healing, and prevent future injury.
In rare cases, surgery is needed to remove the inflamed tissue from around the tendon.
Outlook (Prognosis)
Symptoms improve with treatment and rest. If the injury is caused by overuse, a change in work habits may be needed to prevent the problem from coming back.
Possible Complications
Long-term inflammation raises the risk of further injury, such as rupture
Tendinitis symptoms return
When to Contact a Medical Professional
Call for an appointment with your health care provider if symptoms of tendinitis occur.
Prevention
Avoid repetitive motions and overuse of the arms and legs.
Keep all your muscles strong and flexible.
Warm up by exercising at a relaxed pace before doing vigorous activity.
Arthritis involves the breakdown of cartilage. Normal cartilage protects a joint and allows it to move smoothly. Cartilage also absorbs shock when pressure is placed on the joint, such as when you walk. Without the normal amount of cartilage, the bones rub together. This causes swelling (inflammation), and stiffness.
Joint inflammation and damage may result from:
An autoimmune disease (the body's immune system mistakenly attacks healthy tissue)
Broken bone
General "wear and tear" on joints
Infection, most often by bacteria or virus
Crystals such as uric acid or calcium pyrophosphate dihydrate
In most cases, the joint inflammation goes away after the cause goes away or is treated. Sometimes, it does not. When this happens, you have long-term (chronic) arthritis.
Arthritis may occur in men or women. Osteoarthritis is the most common type.
Other, more common types of inflammatory arthritis include:
The goal of treatment is to reduce pain, improve function, and prevent further joint damage. The underlying cause often cannot be cured.
LIFESTYLE CHANGES
Lifestyle changes are the preferred treatment for osteoarthritis and other types of joint swelling. Exercise can help relieve stiffness, reduce pain and fatigue, and improve muscle and bone strength. Your health care team can help you design an exercise program that is best for you.
Exercise programs may include:
Low-impact aerobic activity (also called endurance exercise). Walking is a good example.
Range of motion exercises for flexibility.
Strength training for muscle tone.
Your provider may suggest physical therapy. This might include:
Heat or ice
Splints or orthotics to support joints and help improve their position; this is often needed for rheumatoid arthritis
Water therapy
Massage
Other things you can do include:
Get plenty of sleep. Sleeping 8 to 10 hours a night and taking naps during the day can help you recover from a flare-up more quickly, and may even help prevent flare-ups.
Avoid staying in one position for too long.
Avoid positions or movements that place extra stress on your sore joints.
Change your home to make activities easier. For example, install grab bars in the shower, the tub, and near the toilet.
Try stress-reducing activities, such as meditation, yoga, or tai chi.
Eat a healthy diet full of fruits and vegetables, which contain important vitamins and minerals, especially vitamin E.
Eat foods rich in omega-3 fatty acids, such as cold water fish (salmon, mackerel, and herring), flaxseed, rapeseed (canola) oil, soybeans, soybean oil, pumpkin seeds, and walnuts.
Avoid excessive alcohol and smoking.
Apply capsaicin cream over your painful joints. You may feel improvement after applying the cream for 3 to 7 days.
Lose weight, if you are overweight. Weight loss can greatly improve joint pain in the legs and feet.
MEDICINES
Medicines may be prescribed along with lifestyle changes. All medicines have some risks. You should be closely followed by a doctor when taking arthritis medicines.
Over-the-counter medicines:
Acetaminophen (Tylenol) is often the first medicine tried. Take up to 3,000 mg a day (2 arthritis-strength Tylenol every 8 hours). To prevent damage to your liver, do not take more than the recommended dose. Since multiple medicines are available without a prescription that also contain acetaminophen, you will need to include them in the 3,000 mg per day maximum. Also, avoid alcohol when taking acetaminophen.
Aspirin, ibuprofen, or naproxen are nonsteroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) that can relieve arthritis pain. However, they can carry risks when used for a long time. Possible side effects include heart attack, stroke, stomach ulcers, bleeding from the digestive tract, and kidney damage.
Prescription medicines:
Corticosteroids ("steroids") help reduce inflammation. They may be injected into painful joints or given by mouth.
Disease-modifying anti-rheumatic drugs (DMARDs) are used to treat autoimmune arthritis. They include methotrexate, sulfasalazine, hydroxychloroquine, and leflunomide.
Biologics are used for the treatment of autoimmune arthritis especially rheumatoid arthritis (RA). They include etanercept (Enbrel), infliximab (Remicade), adalimumab (Humira), abatacept (Orencia), rituximab (Rituxan), golimumab (Simponi), certolizumab (Cimzia), and tocilizumab (Actemra). These drugs can improve the quality of life for many people, but can have serious side effects.
Other drugs for RA -- Janus kinase inhibitor: Tofacitinib (Xeljanz). This is a medicine taken by mouth that is now approved for treating RA.
For gout, allopurinol (Zyloprim), febuxostat (Uloric) or probenecid (Benemid) may be used to lower uric acid.
It is very important to take your medicines as directed by your provider. If you are having problems doing so (for example, because of side effects), you should talk to your provider. Also make sure your provider knows about your all the medicines you are taking, including vitamins and supplements bought without a prescription.
SURGERY AND OTHER TREATMENTS
In some cases, surgery may be done if other treatments have not worked. This may include:
Early diagnosis and treatment can help prevent joint damage. If you have a family history of arthritis, tell your provider , even if you do not have joint pain.
Avoiding excessive, repeated motions may help protect you against osteoarthritis.
Ревматоиддық артрит (РА) – буындағы қабынуды және ауырсынуды туындататын аутоиммундық ауру. Ол дененің басқа да бөліктерін зақымдауы мүмкін, мысалы, жүрек пен өкпенің қабықшасын.
Қолдың, білектің, аяқтың ұшы мен тізенің буындары, әдетте, дерттік үрдіске алдымен ұшырайды. Ревматоидтық артрит, әдетте, дененің екі жағындағы бірнеше буынды қатар қамтиды. Мысалы, екі білектің де ауырсынуын және қозғала алмауын сезінуіңіз мүмкін. Уақыт өте келе үрдіске ірі буындар да ұшырайды, мысалы, иектің, иықтың, және жамбастың.
Дәрігер симптомдар туралы сұрастырып, медициналық тексеруді жүргізеді. Ауруды нақтылау үшін ол қан талдауын, буындық сұйықтықтың талдауын (ауырсынудың басқа себептерін ескеру үшін зерттеу), рентген тағайындайды.
Науқас өзін сезінуді жақсарту үшін қабынуды азайтатын (аспирин, ибупрофен), немесе ауырсынуды жеңілдететін (ацетаминофен) дәрілік препараттарды қабылдауына болады. Бұл препараттар рецептсіз босатылады. Емдеуші дәрігер қабынуға қарсы стероидтық емес препараттарды тағайындайды (НПВП). Бұл дәрілер ауырсыну мен ісінуді азайтады, бірақ, буынның зақымдануын бәсеңдетпейді. Бұл дәрілер орынды қолданылуы тиіс. Препараттың қозғалу үшін өзіңізді жақсы сезіну үшін жеткілікті болатын мөлшерлемесін ғана қабылдау қажет. Тым көп мөлшерін қабылдау жанама әсерлерінің пайда болу қаупін аттырады.
Иммундық жүйенің жұмысын реттейтін (иммунодепрессанттар) дәрілер де аурумен күресуге қолданылады. Ревматоидтық артрит кезінде иммундық жүйенің жұмысы бұзылады. Аталған препараттар оны қалпына келтіреді. Дегенмен, бұл дәрілер организмнің иммундық жүйесінің инфекцияға жауапты серпінін азайтуы мүмкін.
Егер дерттік үрдісте буындардың аз саны қамтылса, дәрігер стероидтарды (мысалы, преднизолонды) тағайындайды. Олар ауырсыну мен ісінуді азайтады, буындардың зақымдану үрдісін бәсеңдетеді, бірақ, олар қысқа уақыт ішінде ғана қолданылуы мүмкін. Стероидтар ұзақ қабылданған сайын (айлар немесе жылдар), тиімділігі азаяды. Олар түсініксіз көгеру,сүйектің жұқаруы, катаракта және диабет секілді жанама әсерді туындатуы мүмкін.
Антиревматикалық дәрілік препараттар ревматоидтық артритпен күресте көмектесе алады. егер бұл препараттарды қабылдау ерте басталса, олар буындардың зақымдануын азайта алады. Бұл дәрілер баяу әрекет етеді, өзіңізді жақсы сезінгенге дейін бірнеше апта өтуі мүмкін. Дәрігер қан талдауын жасап, бұл дәрілердің сіз үшін қауіпсіз екендігін анықтайды. Бұл дәрілердің кейбірін жүктілік кезінде қабылдауға болмайды. Антиревматикалық дәрілік препараттарды тағайындау алдында дәрігер жүктіліктен қорғану шаралары туралы айтады.
Дәрілік препараттар арқылы ревматоидтық артритті емдеудің әсері болмаса, оперативтік емдеу ұсынылуы мүмкін. Операция буындардың қозғалуын қалпына келтіріп, ауырсынуды жеңілдетіп, ауруға байланысты болған деформацияны түзетуге көмектеседі. Дәрігермен операцияның артықшылығы мен қауіптері туралы кеңесіңіз.
Дәрігермен ревматоидтық артритты емдеудің барлық нұсқалары туралы кеңесіңіз.
Ревматоидтық артрит – өмір бойы созылатын ауру. Кейде сәйкес емделгенде симптомдары біршама уақытқа жойылады, бірақ, олар, әдетте, қайта оралады. Симптомдар қайталанысымен бірден дәрігерге көріну маңызды.
Ұдайы, жеңіл жаттығулар буындардың маңайындағы бұлшық еттерді нығайтып, шаршауды баса алады. Жаттығуды бастау үшін су-аэробикасы және жүру қолайлы. Жаттығу кезінде сау буында ауырсынуды сезінсеңіз тоқтаңыз. Егер ауырсыну өтпесе, дәрігерге көріну қажет.
Салмақ азайту және емдәм қадағалау да ревматоидтық артритте көмектеседі.
Зақымданған буынға жүктемені азайту үшін арнайы құрал-жабдықты қолдануға болады, олар сіздің күнделікті тіршілігіңізде көмектеседі. Қысып ұстайтын құрал-жабдықтар биік орналасқан нәрселерді алуға көмектеседі. Таянатын таяқ жүруді жеңілдетеді. Дәрігерден күнделікті тіршілігіңізде көмектесетін құрал-жабдықтар туралы сұрастырыңыз.
Ауырсынуды жеңілдету үшін ауыратын буынға жылу немесе суық басу қажет. Жылу ширыққан бұлшық етті босаңсытады, ал суық ауырсынуды басады. Буынға жылумен әсер етудің ең оңай тәсілі – 15 минуттық ыстық душ немесе ванна қабылдау. Суық компрестер немесе салқын су басу – суықты қолданудың тиімді тәсілдері. Қан айналымы нашар болса, бұл әдістерді қолдануға болмайды.
Науқас не істей алады?
Ұдайы жаттығу жасаңыз
Салмақ азайту бойынша шараларды қабылдаңыз
Емдәмді қадағалаңыз
Жылуды қолданып, ауырсыну мен қозғала алмауды азайтуға болады (ыстық душ немесе жылытқыш-қалта).
Ревматоидтық артрит денсаулыққа қатысты басқа мәселелерге апаруы мүмкін. Уақыт өте келе қолдың деформациясы пайда болуы мүмкін. Өкпеде және жүректе мәселелер пайда болуы мүмкін. Жаңа симптомдарды байқасаңыз немесе денсаулыққа қатысты мәселелер болса, дәрігерге көрініңіз.
Жалған подагра – артриттің ұстамасы пайда болуымен сипатталатын буындардың ауруы. Подагра кезіндегідей, буында кристалдар түзіледі. Алайда, жалған подаграда кристалдар несеп қышқылынан түзілмейді.
Жалған подагра кальций пирофосфаты крситалдарының (КПФК) жинақталуы салдарынан пайда болады. Буында осы тұздың жиналуы оларда кристалдар түзілуіне ықпал етеді. Осының салдарынан тізеде, білекте, тобықта және басқа буындарда ісіну, ауырсыну ұстамасы пайда болады.
Жалған подагра бір буында кенеттен жіті артриттің пайда болуының жиі себебін құрайды, көбінесе, егде жастағы адамдарда.
Жалған подагра негізінен, егде жастағы адамдар арасында кездеседі. Дегенмен, кейде келесі аурулары бар жас адамдарда да кездеседі:
Акромегалия
Гемохроматоз
Охроноз
Қалқансерік безінің аурулары
Қалқанша бездің аурулары
Вильсон ауруы
Жалған подаграның симптомдары телімді болмағандықтан, оны келесі аурулармен жиі шатастырады:
Буынның сұйықтығын талдау кезінде лейкоциттер және кальций пирофосфатының кристалдары анықталады.
Буынның рентгенінде буынның зақымдануы және буындық кеңістікте кальций тұздарының жинақталуын анықтауға болады.
Буында анықталған кристалдарды мұқият зерттеу дәрігерге бұл ауруды анықтауға көмектеседі. Буында ауырсынуы болатын көптеген аурулар бірдей дәрілермен (стероидты және стероидты емес қабынуға қарсы препараттар) емделетіндіктен, диагноз қате қойылса да, сіз дұрыс емделе аласыз.
Емдеуге буындағы қысымды азайту үшін сұйықтықты алып тастау кіреді. Ине буын маңайындағы кеңістікке енгізіледі, ал сұйықтық сорылып алынады (аспирация).
Буынның күшті ісінуін емдеу үшін стероидтардың инъекциясы тағайындалады. Бірнеше буын зақымданса, ішуге арналған стероидтық препараттар тағайындалады.
Стероидты емес қабынуға қарсы препараттар (НПВП) ауырсыну ұстамаларын жеңілдетуге көмектеседі. Кейбір науқастарға колхицин тағайындалуы мүмкін.
Бұл аурулардың алдын алу шаралары жоқ. Алайда, жалған подаграға ықпал ететін басқа аураларды емдеу аурудың барысын жеңілдетеді, және ауруға шалдықпаған науқастарда оның алдын алады.
