Қалқанша без түйіні– тамақты жауып орналасқан, көбелек тәрізді қалқанша безінде аномалді түйіннің пайда болуы.
Көп жағдай да түйіндер қатерсіз болып келеді, бірақ та қатерлі түрлері де кездесіп те тұрады.
Қалқанша без түйінінің симптомдары:
Қалқанша безінде ісіктің пайда болуы.
Қалқанша безінің ауырсынуы.
Жұтынудың бұзылыс.
Қарлығу және скрипучесть голоса.
Егер қалқанша безі гормондарды қалыптыдан көп бөлетін болса, әлсіздік, дене салмағының төмендеуі, үлкен дәретке көп отыру, жүрек соғысының жоғарлауы, ыстық температураны көтере алмау, мазасыздану, тітіргенгіштік, бұлшықеттің әлсіздігі сияқты симптомдар қоса мазалайды.
Егер қатерсіз түйін болса, көлемі жағынан үлкен емес және пациентті ешнәрсе мазаламаса, оның емі бірнеше уақытқа кейін қалдырсада болады. Ал егер қатерлі түйін болса немесе қатерсіз, бірақ көлемі ірі болып, пациенттің тыныс алуына және жұтуына қиындықтар туғызса, оны хирургиялық жолмен алуып тастау керек.
Toxic nodular goiter involves an enlarged thyroid gland. The gland contains areas that have increased in size and formed nodules. One or more of these nodules produce too much thyroid hormone.
Toxic nodular goiter starts from an existing simple goiter. It occurs most often in older adults. Risk factors include being female and over 55 years old. This disorder is rare in children. Most people who develop it have had a goiter with nodules for many years.
Sometimes, people with toxic multinodular goiter will develop high thyroid levels for the first time. This mostly occurs after they take in a large amount of iodine through a vein (intravenously) or by mouth. The iodine may be used as contrast for a CT scan or heart catheterization. Taking medicines that contain iodine, such as amiodarone, may also lead to the disorder.
Beta-blockers (propranolol) can control some of the symptoms of hyperthyroidism until thyroid hormone levels in the body are under control.
Certain drugs can block or change how the thyroid gland uses iodine. These drugs may be used to control the overactive thyroid gland in any of the following cases:
· Before surgery or radioiodine therapy occurs
· As a long term treatment
Radioiodine therapy may be used. Radioactive iodine is given by mouth. It then concentrates in the overactive thyroid tissue and causes damage. Some people, but not all, may need to take thyroid replacement afterwards.
Surgery to remove the thyroid may be done when:
· Very large goiter or a goiter is causing symptoms by blocking the airway
Toxic nodular goiter is mainly a disease of older adults, so other chronic health problems may affect the outcome of this condition. An older adult may be less able to tolerate the effect of the disease on the heart. However, the condition is often treatable with medicines.
Thyroid crisis or storm is an acute worsening of hyperthyroidism symptoms. It may occur with infection or stress. Thyroid crisis may cause:
· Abdominal pain
· Decreased mental alertness
· Fever
People with this condition need to go to the hospital right away.
Complications of having a very large goiter may include difficulty breathing or swallowing. These complications are due to pressure on the airway passage (trachea) or esophagus, which lies behind the thyroid.
Гипертиреоз – қалқанша без гормондарының шамадан тыс көп өндірілуімен сипатталатын ауру. Бұл ауруды, сондай-ақ, қалқанша бездің гиперфункциясы деп те атайды.
Қалқанша без эндокриндік жүйенің маңызды ағзасы. Ол мойынның алдыңғы бетінде, бұғаналардың қосылған жерінен сәл жоғарыда орналасқан. Без организмнің әр жасушасының энергиясын қолдану үрдісін реттейтін гормондарды өндіреді. Бұл үрдіс метаболизм аталады.
Қалқанша без – эндокриндік (гормондық) жүйенің бөлігі – организмдегі метаболизмді реттеуде үлкен роль атқарады.
Гипертиреоздың пайда болу себебі келесідей:
Тағамға құрамында йодтың мөлшері көп өнімдерді тұтыну
Грейвс ауруы (гипертиреоздың жиі кездесетін себебі)
Қалқанша бездің вирустық инфекцияларда, кейбір дәрілік препараттарды қабылдауда немесе жүктілік кезінде қабынуының пайда болуы (тиреоидит)
Қалқанша бездің немесе гипофиздің қатерсіз ісігі
Аталық немесе аналық бездердің кейбір ісіктері
Қалқанша без гормондарының үлкен мөлшерін қабылдау
Йод құрамдас контрасттық заттекті қолданумен көрнекілік анықтау әдістерін жүргізу
Гипертиреоз емдеуге келеді. Кейбір жағдайларда емдеусіз де өтеді.
Грейвс ауруы салдарынан болған гипертиреоз әдетте, біртіндеп күшейеді. Оның көптеген асқынулары бар, олардың кейбірі күрделі және өмірдің сапасына әсер етуі мүмкін.
Криз – инфекцияға немесе күйзеліске байланысты гипертиреоз симптомдарының күрт нашарлауы. Бұл кезде қызба, назар қоюдың төмендеуі және іштің ауырсынуы байқалады. Науқастар ауруханада емделуі тиіс.
Аурудың басқа асқынуына жататындар:
Жүрек ырғағының жиілеуі, аритмия немесе жүрек жеткіліксіздігі секілді аурулар
Остеопороз
Хирургиялық араласуға байланысты асқынуға жататындар:
Мойындағы тыртық
Дауыс байламдарының зақымдануына сай қарлығу
Қалқансерік бездердің (қалқанша бездің қасында орналасқан) зақымдануына сай қандағы кальцийдің төмен деңгейі
Гипертиреоздың симптомдары болса, дәрігерге көріну қажет. Келесі симптомдар болса, «103» телефоны арқылы шұғыл медициналық жәрдем қызметіне хабарласыңыз:
Естің бұзылысы
Бас айналуы
Жүрек соғуының жиілеуі немесе ұдайы соқпауы
Гипертиреозды емдеуде қалқанша без гипофункциясының симптомдары пайда болса, дәрігерге көрініңіз:
Аудармашы: Асель Стамбекова, HealthСity жобасының дербес үйлестірушісі
Редакциялық алқа:
Алмаз Шарман, медицина профессоры
Ләзат Ақтаева, м.ғ.д.
Сәлім Смайылов, б.ғ.к.
Узелки щитовидной железы – это аномальный рост в щитовидной железе бабочкообразных желез, покрывающих дыхательное горло (трахею).
Большинство узлов являются безопасными, хотя небольшой их процент может быть злокачественным.
Признаками и симптомами узелков щитовидной железы являются:
Опухание или образование шишки на щитовидной железе.
Боль и чувствительность в щитовидной железе.
Проблемы с глотанием.
Непреходящая хрипота и скрипучесть голоса.
Если щитовидная железа вырабатывает слишком много гормонов (гипертиреоз), то симптомами также могут быть утомленность, необъяснимая потеря веса, частый стул, учащенное сердцебиение, неспособность переносить жару, раздражительность и беспокойство, а также мускульная слабость.
Узелки, не являющиеся раковыми (доброкачественные), достаточно лишь осмотреть, не проводя лечения некоторое время. Однако может быть так, что потребуется хирургическим путем удалить всю или часть щитовидной железы (злокачественная) в связи с подозрением на рак или большое количество доброкачественных узлов, которые могут вызвать проблемы с дыханием или глотанием.
