Өкпенің ішінара коллапсы - пневмоторакс – өкпенің плевралық қуысында ауаның немесе газдың жиналуы (оттегі, көмір қышқыл газы). Ауаның мұндай жиналуы өкпеге қысым түсіруге апарады, нәтижесінде ағза тыныс алған кезде қалыпты жағдайда болатындай кеңейе алмайды.
Өкпе – кеуде қуысында орналасқан жұп ағза. Өкпе тыныс алғанда енетін ауадан оттегіні алып, қанға жеткізеді. Өкпенің маңайында плевра қуысы аталатын өте жұқа кеңістік бар. Плевра қуысы – өкпенің сыртқы бетінің және кеуде қуысының ішкі бетінің арасындағы кеңістік. Әдетте, бұл өте жұқа қуыстар, оларда сұйықтықтың аздаған мөлшері бар.
Пневмоторакс – бұл өкпе мен кеуде қабырғасының арасындағы плевра қуысында ауаның болуы. Бұл кезде өкпенің ішкі бөлігінен өкпе мен кеуде қуысы арасындағы кеңістікке ауаның өтуі орын алады, ол өкпенің немесе кеуде қабырғасының зақымдануы нәтижесінде пайда болады. Мұндай үрдіс өкпенің коллапсына (түсуіне) апаруы мүмкін.
Суретте кеуденің оң жағы өкпе тінінен тыс орналасқан ауаға толған. Осыған байланысты зақымданған жақтағы өкпенің суреті сау жаққа қарағанда ашық түсті.
Бұл жағдай адамның кеуде қуысына оқ немесе пышақ тигенде, қабырға зақымданғанда немесе хирургиялық араласу кезінде байқалады.
Өкпе коллапсының пайда болу қаупі өкпенің келесі ауруларында артады:
· Астма
· ХОБЛ (өкпенің созылмалы обструктивті ауруы)
· Муковисцидоз (тұқым қуалайтын ауру)
· Туберкулез
· Көкжөтел
Сирек жағдайда өкпенің ішінара коллапсы себепсіз өтеді, мұндай жағдай өздігінше коллапс аталады. Бұл жағдайда плевраның және өкпенің тұтастығының кенеттен бұзылуы, ауаның өкпеден плевра қуысына өтуі байқалады. Бойы ұзын, арық адамдарда, сондай-ақ, темекі шегетін адамдарда өкпенің ішінара коллапсы жиірек кездеседі.
Аускультациия кезінде (фонендоскоптың көмегімен өкпені тыңдау) пневмоторакс жағында тыныс алудың болмауы немесе әлсіреуі анықталады. Сондай-ақ, науқаста төмен артериалдық қысым байқалуы мүмкін.
Дәрігер келесі зерттеулерді өткізеді:
• артериялық қанның газдық құрамын талдау – қандағы газдың мөлшерін анықтау арқылы тыныс алу қызметін бағалаудың аса дәл әдісі (оттегіні, көмір қышқыл газын). Әдістің мәні – организмнің оттегімен қанығуын және тыныс алу жеткіліксіздігін анықтау. Пневмотораксқа шалдыққан адамдарда әдетте, оттегінің деңгейі төмен, ал көмірқышқыл газының деңгейі – жоғары.
• кеуде қуысының рентгенографиясы
Кеуде қуысының рентген суретінде оң өкпенің ішінара түсуі (ішінара коллапс)байқалады. Зақымданған оң жақтағы өкпенің суреті сау жаққа қарағанда ашық түсті және кішірек.
Пневмоторакс кезінде жедел жәрдем келгенге дейін кеуде қуысының ашық жарасына өтпейтін, герметикалық таңғышты тарту қажет. Ол үшін клеенканы, полиэтилен пленканы, қалың мақта-дәке таңғышты қолдануға болады.
Медицина қызметкерлеріне білікті көмек:
Шағын пневмоторакс кезінде оттегі және демалыс қажет болады.
Күрделі жағдайда өкпе жеңіл жайылып, жазылуы үшін дәрігер пункция жасайды (өкпе маңайындағы ауаны жою үшін инемен тесу).
Науқаста өкпенің ауыр ішінара коллапсы байқалса, қабырға мен өкпе арасындағы аумаққа арнайы өкпе түтігі енгізіледі, ол артық ауаны шығарып, ағзаның жайылып, жазылуына мүмкіндік береді, бұл жағдайда ауруханаға жату қажет болады. Өкпе түтігін науқастың организмінде бірнеше жылға қалдыруға болады.
Кейбір жағдайда пневмотораксты емдеу және аурудың қайталануының алдын алу үшін хирургиялық көмек қажет болады. Ауасы шығатын аумақты бітеу қажет, бұл жағдайда қуысты арнайы химиялық заттекпен толтырады, бұл тіннің тыртықтануын үдетеді. Бұл процедура плевродез аталады.
Пневмоторакстың алдын алудың арнайы әдістері жоқ. Өкпе ауруларында заманауи емдік-профилактикалық іс-шараларды өткізу ұсынылады, сондай-ақ, аурудың пайда болу қаупін азайту үшін темекі шегуді қою қажет.
Частичный коллапс легкого, или пневмоторакс – скопление воздуха или газов (кислород, углекислый газ) в плевральной полости легких. Подобное скопление воздуха приводит к давлению на легкое, в результате чего орган теряет способность расширяться во время вдоха как должно быть в норме.
Легкие являются парными органами, которые находятся в грудной полости. Легкие извлекают кислород из вдыхаемого воздуха и доставляют его в кровь. Вокруг легких имеется очень тонкое пространство, называемое плевральной полостью. Плевральная полость – это пространство между внешней поверхностью легких и внутренней поверхностью грудной клетки. Как правило, это очень тонкие полости, в которых находится небольшое количество жидкости.
Пневмоторакс - это наличие воздуха в плевральной полости между легким и грудной стенкой. Он возникает в результате повреждения лёгкого или грудной стенки, когда происходит утечка воздуха из внутренней части легких в пространство между легкими и грудной клеткой. Подобный процесс может приводить к коллапсу (спадению) легкого.
На рисунке правая сторона груди наполнена воздухом, который находится за пределами легочной ткани. В связи с чем легочной рисунок пораженной стороны светлее здоровой.
Данное состояние может наблюдаться при получении человеком огнестрельного или ножевого ранения в грудную клетку, в результате повреждения ребер либо хирургического вмешательства.
Риск возникновения коллапса легкого увеличивается при следующих заболеваниях легких:
В редких случаях частичный коллапс легкого происходит беспричинно - подобное состояние называется спонтанным пневмотораксом. В этом случае наблюдается внезапное нарушение целостности плевры и легкого и поступление воздуха из легкого в плевральную полость.
У высоких, худых, а также курильщиков частичный коллапс легкого встречается гораздо чаще.
При аускультации (выслушивание легких при помощи фонендоскопа) выявляют отсутствие или ослабление дыхания на стороне пневмоторакса. Также у пациента может отмечаться пониженное артериальное давление.
Врач может провести следующие исследования:
Анализ газового состава артериальной крови - наиболее точный метод оценки функции органов дыхания путем определения содержания газов (кислород, углекислый газ) в крови. Суть метода в определении насыщения организма кислородом и выявлении дыхательной недостаточности. У больных с пневмотораксом, как правило, уровень кислорода понижен, а углекислого газа повышен.
На рентгеновском снимке грудной клетки видно частичное спадение (частичный коллапс) правого легкого. Легочной рисунок с пораженной (справа) стороны светлее и меньше здоровой стороны.
При пневмотораксе и наличии открытой раны до приезда скорой помощи необходимо наложение
герметичной (непроницаемой) повязки на открытую рану грудной клетки. В качестве подручного материала может выступать клеенка, полиэтиленовая пленка, толстая ватно-марлевая повязка.
Квалифицированная помощь медицинским работником:
При небольшом пневмотораксе пациенту может понадобиться кислород и отдых.
В более серьезных случаях врач может провести пункцию (прокол иглой для удаления воздуха вокруг легкого), чтобы легкое могло расправиться.
Если же у пациента наблюдается тяжелая форма частичного коллапса легких, тогда в область между ребрами и легкими может быть введена специальная легочная трубка, что поможет выпустить лишний воздух и позволит органу расправиться, в этом случае необходима госпитализация. Легочную трубку могут оставить в организме пациента на несколько дней.
В некоторых случаях необходимо хирургическое вмешательство, чтобы вылечить пневмоторакс и предотвратить рецидив (повторное появление симптомов) болезни. Область, из которой происходит утечка воздуха, необходимо закупорить, в данном случае полость заполняют специальным химическим веществом, которое ускоряет процесс рубцевания ткани. Эта процедура называется плевродез.
Специфических методов профилактики пневмоторакса не существует. Рекомендуется проведение своевременных лечебно-диагностических мероприятий при заболеваниях легких, а также бросить курить для снижения риска возникновения болезни.
