Нәрестелердің сарғыштануы – қанда билирубин деңгейінің көтерілуімен жүретін жағдай. Билирубин – ескі эритроциттердің бұзылуынан пайда болатын сары денешік. Билирубин бауырда бұзылып, организмнен үлкен дәретпен шығып кетеді.
Қанда билирубиннің жоғары деңгейі кезінде тері және шырышты қабаттар сары түске боялады. Осы жағдайды сарғыштану деп атайды.
Нәрестелердің сарғыштануы көптеген себептермен байланысты, бірақ көб нәрестелерде бүл жағдай физиологиялық сарғыштану деп аталады. Бауыр толығымен дамымағандықтан пайда болатын қалыпты процесс. Бұл сарғыштану түрі бірнеше күн ғана жүреді. Сарғыштануы бар нәресте дәрігердің қарауында, қандағы билирубин деңгейі қалыпты деңгейге түскенге дейін болады.
Себептері
Нәресте туылғаннан кейін бірден билирубин деңгейінің кішкене жоғарлауы қалыпты жағдай.
Нәресте анасының құрсағында өскенде, плацента нәресте организмінен билирубинды шығарып отырады. Плацента жүктілік кезінде нәрестемен бірге өсіп, нәрестені қорғайды. Нәресте туылғаннан кейін бұл функцияны бауыр орындайды. Бұл процесске бірнеше уақыт қажет болады.
Терінің сарғыштануы көптеген нәрестелерде болады. Оны “физиологиялық сарғыштану” деп атайды. Бұл жағдай қауіпті емес және 2-4 күні пайда болады. Симптомдар 2 апта ішінде жоқ болып және асқынулар бермейді.
Физиологиялық сарғыштанудың екі түрі бар. Екі түрі де қауіпті емес.
Емізушілік сарғыштану. Нәрестенің 1 аптасында пайда болады.
Ана сүтінің сарғыштануы. Нәрестенің өмірінің 7-күнен кейін пайда болады. Әдетте бұл жағдай 2-3 аптаға дейін болады. Оның пайда болу себебі ана сүтіндегі қоректік заттардың, бауырдағы билирубин бұзылуына әсер етуінен дамиды.
Сарғыштанудың ауыр түрі дамиды, егер сіздің балаңызда организмде ауыстыруды қажет ететін эритроциттерді мөлшері көп болса. Ол мынадай жағдайларда болады:
Аномальды қан жасушаларының пайда болуы
Ана мен баланың қан топтарының сәйкес келмеуі
Қиын босанумен шақырылған баланың бас сүйегінде пайда болған қан құйылулар (кефалогематома)
Шала туған нәрестелерде және кейбір егіздерде кездесетін эритроциттердің жоғары деңгейі
Инфекциялар
Арнайы қажетті нәруыздардың (ферменттердің) жетіспеуі немесе болмауы
Организмнің белгілі жағдайында билирубинды шығару қиынға соғады, соның нәтижесінде сарғыштануы ауыр формасына өтіп кетеді. Бұл жағдайларға жатады:
Кейбір препараттарды қолдану
Туа пайда болған инфекциялар. Қызамық, сифилис және басқалар
Бауыр мен өт жолдарының зақымдайтын аурулар. Муковисцидоз немесе гепатит
Оттегінің төмен деңгейі (гипоксия)
Инфекциялар (сепсис)
Көптеген генетикалық немесе тұқымқуалайтын аурулар
Симптомдар
Сарғыштану кезінде тері түсі сары түске боялады. Сарғыштану бет терісінен басталып, төменге қарай кеудеге, іш аймағына, аяққ және табанға өтеді.
Кейде сарғыштануы бар балалар тез шаршағыш және тәбеті төмен болады.
Диагностика
Әрбір сарғыштануы бар балаларға бірден билирубин деңгейін тексерту керек. Ол үшін қанды анализге алады.
Көптеген ауруханаларда барлық нәрестелердің бірінші 24 сағатында жалпы билирубин деңгейін тексереді. Ол үшін арнайы зонд арқылы нәрестенің терісіне тигізіп билирубин деңгейін анықтайды. Егер нәтижелері жоғары болса, онда қан анализы арқылы дәлелдеу қажет.
Міндетті тексерулер:
Жалпы қан анализы
Кумбс сынамасы
Ретикулоциттердің деңгейін анықтау
Ары қарай ем қажет болған жағдайда ғана тексеруді жалғастыру керек болады.
Емі
Негізінде бұл жағдайда ем қажет емес.
Дәрігер ем тағайындаған кезде ескеру қажет:
Нәрестенің билирубин деңгейін
Билирубин деңгейінің жоғарлау жылдамдығын
Нәресте уақытынан ерте босанды ма
Тексеру кезіндегі нәресте жасы
Егер билирубин деңгейі өте жоғары болса ем міндетті түрде қажет.
Баланы жиі емшек сүтімен немесе сүт қоспаларымен тамақтандырыңыз. Жиі тамақтандыру (күніне 12 ретке дейін) ішек функциясын арттырады, солай билирубин деңгейі қалпына келеді.
Кейбір нәрестелер перзентханадан шықпай түрып емдеуді қажет етеді. Басқаларына ауруханаға бірнеше күнге оралуға мәжбүр болады. Емі ұзақтығы 1-2 күн.
Ем ретінде ультрафиолет қолдану мүмкін. Бұл процедура фототерапия деп аталады. Ультрафиолеттік сәулелер терідегі билирубин бұзылуына көмектеседі.
Нәресте арнай жасанды жарық түсіретін лампа астында жатады. Балаға тек қана жөргекше және көіне арнайы көзілдірік кигізеді. Педиатрлар фототерапия кезінде емізуді кеңес ретінде береді. Сирек жағдайларда нәрестеге тамырішілік сұйықтық енгізу қажет болады.
Егер билирубин деңгейі өте жоғары болмаса, онда фототерапияны үй жағдайында қолдануға болады. Ол үшін арнайы оптикалық-талшықты көрпеше қолданылады.
Фототерапия кезінде ссізге баланы әрбір 2-3 сағат сайын тамақтандыру қажет болады (күніне 10-12 рет)
Медицина қызметшісі сіздің үйіңізге келіп, сізге көрпешемен қолдануды, баланың жағдайын бақылауға үйретеді.
Медицина қызметшісі күнде келіп, баланың салмағын, тері жағдайын және билирубин деңгейін тексеріп тұрады.
Сізге дымқыл және кір жөргекшелерді санап тұруыңыз керек болады.
Өте ауыр жағдайларда қанды құю қажет болады. Процедура мақсаты бала қаның жаға плазмаға ауыстыру болып табылады.
Болжамы
Әдетте нәрестелердің сарғыштануы қауіпті емес. Көптеген балаларда сарғыштануы емсіз 1-2 апта ішінде қайтып кетеді.
Билирубиннің өте жоғары деңгейі миды зақымдауы мүмкін. Бұл жағдай ядролық сарғыштану деп аталады. Алай бұл жағдай дамымай тұрып анықталады.
Емі әдетте эффективті.
Асқынулар
Сирек, бірақ қауіпті асқынулар:
ДЦП (балалық церебральды паралич)
Кереңдік
Ядролық сарғыштану – мидың билирубиннің өте жоғары деңгейінен зақымдану
Дәрігерге қашан қаралу керек?
Барлық нәрестелер өмірінің 5-күнінен дейін дәрігермен тексеру керек.
Перзентханада 24 сағаттан аз болған нәрестелер, 72 сағатқа дейін тексерілу керек
24-48 сағат аралығында перзентханадан шығарылғандар, 96 сағатқа дейін тексеріледі.
48-72 сағат аралығында перзентханадан шығарылғандар, 120 сағатқа дейін тексеріледі
Сарғыштану қауіпті болады, егер балада қызба болса немесе тәбеті жаман болса.
Әдетте сарғыштану ҚАУІПТІ ЕМЕС. Бірақ, мына жағдайларда педиатрға қаралыңыз:
Сарғыштану ағымы ауыр
Сарғыштану 2 аптадан көп болса немесе басқа симптомдар пайда болса.
Сарғыштану кқбінесе аяқта және табанда
Профилактика
Нәрестелердің сарғыштануы қалыпты болғандықтан оны алдын-алу мүмкін емес. Даму қаупін түсіру үшін баланы жиі ана сүтімен тамақтандырып жүру керек.
Барлық жүкті әйелдер қан тобы мен аномальды антиденелрге тексерілу керек. Егер анасында резус теріс болса, онда нәрестені тексеру қажет. Егер анасында O(I)Rh+ қан тобы болса тексеру қажет болу мүмкін.
Баланының өмірінің бірінші 5 күнінде жақсылап тексеріп жүрсе, онда көптеген асқынуларды алдын алуға болады.
Newborn jaundice is when a baby has high levels of bilirubin in the blood. Bilirubin is a yellow substance that the body creates when it replaces old red blood cells. The liver helps break down the substance so it can be removed from the body in the stool.
High levels of bilirubin makes your baby's skin and whites of the eyes look yellow. This is called jaundice.
Newborn jaundice (producing yellow skin) can have many causes, but the majority of these infants have a condition called physiological jaundice, a natural occurrence in the newborn due to the immature liver. This type of jaundice is short term, generally lasting only a few days. Jaundice should be evaluated by a physician until decreasing or normal levels of bilirubin are measured in the blood.
It is normal for a baby's bilirubin level to be a bit higher after birth.
When the baby is growing in the mother's womb, the placenta removes bilirubin from the baby's body. The placenta is the organ that grows during pregnancy to feed the baby. After birth, the baby's liver starts doing this job. This can take a while.
Most newborns have some yellowing of the skin, or jaundice. This is called "physiological jaundice." It is harmless, and usually is worst when the baby is 2 - 4 days old. It goes away within 2 weeks and doesn't usually cause a problem.
Two types of jaundice may occur in newborns who are breast fed. Both types are usually harmless.
Breastfeeding jaundice is seen in breastfed babies during the first week of life, especially in babies who do not nurse well or if the mother's milk is slow to come in.
Breast milk jaundice may appear in some healthy, breastfed babies after day 7 of life. It usually peaks during weeks 2 and 3. It may last at low levels for a month or more. It may be due to how substances in the breast milk affect how bilirubin breaks down in the liver. Breast milk jaundice is different than breastfeeding jaundice.
Severe newborn jaundice may occur if your baby has a condition that increases the number of red blood cells that need to be replaced in the body, such as:
Abnormal blood cell shapes
Blood type mismatch between the mother and the baby
Bleeding underneath the scalp (cephalohematoma) caused by a difficult delivery
Higher levels of red blood cells, which is more common in small-for-gestational-age babies and some twins
Infection
Lack (deficiency) of certain important proteins, called enzymes
Things that make it harder for the baby's body to remove bilirubin may also lead to more severe jaundice, including:
Certain medications
Congenital infections, such as rubella, syphilis, and others
Diseases that affect the liver or biliary tract, such as cystic fibrosis or hepatitis
Low oxygen level (hypoxia)
Infections (such as sepsis)
Many different genetic or inherited disorders
Babies who are born too early (premature) are more likely to develop jaundice than full-term babies.
Jaundice causes a yellow color of the skin. The color sometimes begins on the face and then moves down to the chest, belly area, legs, and soles of the feet.
Sometimes, infants with significant jaundice have extreme tiredness and poor feeding.
Doctors, nurses, and family members will watch for signs of jaundice at the hospital, and after the newborn goes home.
Any infant who appears jaundiced should have bilirubin levels measured right away. This can be done with a blood test.
Many hospitals check total bilirubin levels on all babies at about 24 hours of age. Hospitals use probes that can estimate the bilirubin level just by touching the skin. High readings need to be confirmed with blood tests.
Tests that will likely be done include:
Complete blood count
Coomb's test
Reticulocyte count
Further testing may be needed for babies who need treatment or whose total bilirubin levels are rising more quickly than expected.
When determining treatment, the doctor must consider:
The baby's bilirubin level
How fast the level has been rising
Whether the baby was born early (babies born early are more likely to be treated at lower bilirubin levels)
How old the baby is now
Your child will need treatment if the bilirubin level is too high or is rising too quickly.
Keep the baby well hydrated with breast milk or formula. Frequent feedings (up to 12 times a day) encourage frequent bowel movements, which help remove bilirubin through the stools. Ask your doctor before giving your newborn extra formula.
Some newborns need to be treated before they leave the hospital. Others may need to go back to the hospital when they are a few days old. Treatment in the hospital usually lasts 1 to 2 days.
Sometimes special blue lights are used on infants whose levels are very high. This is called phototherapy. These lights work by helping to break down bilirubin in the skin.
The infant is placed under artificial light in a warm, enclosed bed to maintain constant temperature. The baby will wear only a diaper and special eye shades to protect the eyes. The American Academy of Pediatrics recommends that breastfeeding be continued through phototherapy, if possible. Rarely, the baby may have an intravenous (IV) line to deliver fluids.
If the bilirubin level is not too high or is not rising quickly, you can do phototherapy at home with a fiberoptic blanket, which has tiny bright lights in it. You may also use a bed that shines light up from the mattress.
You must keep the light therapy on your child's skin and feed your child every 2 to 3 hours (10 to 12 times a day).
A nurse will come to your home to teach you how to use the blanket or bed, and to check on your child.
The nurse will return daily to check your child's weight, feedings, skin, and bilirubin levels.
You will be asked to count the number of wet and dirty diapers.
In the most severe cases of jaundice, an exchange transfusion is required. In this procedure, the baby's blood is replaced with fresh blood. Treating severely jaundiced babies with intravenous immunoglobulin may also be very effective at reducing bilirubin levels.
Usually newborn jaundice is not harmful. For most babies, jaundice usually gets better without treatment within 1 to 2 weeks.
Very high levels of bilirubin can damage the brain. This is called kernicterus. However, the condition is almost always diagnosed before levels become high enough to cause this damage.
For babies who need treatment, the treatment is usually effective.
In newborns, some degree of jaundice is normal and probably not preventable. The risk of significant jaundice can often be reduced by feeding babies at least 8 to 12 times a day for the first several days and by carefully identifying infants at highest risk.
All pregnant women should be tested for blood type and unusual antibodies. If the mother is Rh negative, follow-up testing on the infant's cord is recommended. This may also be done if the mother's blood type is O+, but it is not needed if careful monitoring takes place.
Careful monitoring of all babies during the first 5 days of life can prevent most complications of jaundice. Ideally, this includes:
Considering a baby's risk for jaundice
Checking bilirubin level in the first day or so
Scheduling at least one follow-up visit the first week of life for babies sent home from the hospital in 72 hours
Желтуха новорожденных – это состояние, при котором у ребенка повышается уровень билирубина в крови. Билирубин – это желтое вещество, образующееся в организме при разрушении старых эритроцитов. Билирубин разрушается в печени и выводится из организма со стулом.
При высоком уровне билирубина в крови происходит окрашивание кожи и склер ребенка в желтый цвет. Это состояние и называется желтухой.
Желтуха новорожденных (желтушная окраска кожи) обусловлена многими причинами, но у большинства детей это состояние называется физиологической желтухой - естественное явление для новорожденного, развивающееся из-за незрелости печени. Этот тип желтухи, как правило, длится всего несколько дней. Ребенок с желтухой должен наблюдаться врачом до снижения или нормализации уровня билирубина в крови.
Незначительное повышение уровня билирубина у младенца сразу после рождения является нормальным явлением.
Когда ребенок растет в утробе матери, плацента удаляет билирубин из организма ребенка. Плацента является органом, который также растет во время беременности и защищает ребенка. После рождения ребенка эту функцию начинает выполнять печень. Для этого может потребоваться некоторое время.
Желтушное окрашивание кожи, или желтуха, появляется у большинства новорожденных. Она называется "физиологической желтухой". Это состояние не опасно, и обычно проявляется на 2-4 день жизни ребенка. Симптомы проходят в течение 2 недель и обычно не вызывают осложнений.
У новорожденных, которых кормят грудью, может возникнуть два типа желтухи. Оба типа, как правило, безопасны.
· Желтуха грудного вскармливания проявляется в течение первой недели жизни, особенно у детей, которые плохо сосут грудь или в тех случаях, когда молоко матери выделяется медленно.
· Желтуха грудного молока может появиться у некоторых здоровых детей, находящихся на грудном вскармливании, после 7-го дня жизни. Она, как правило, достигает максимума на 2-3 неделе жизни ребенка и может продлиться в течение месяца или более. Это состояние может быть связано с влиянием на распад билирубина в печени веществ, содержащихся в грудном молоке. Желтуха грудного молока отличается от желтухи грудного вскармливания.
Тяжелые формы желтухи новорожденных могут возникнуть в случаях, если у вашего ребенка повышается количество эритроцитов, которые должны быть заменены организмом. Это бывает при следующих состояниях:
· Появление аномальных клеток крови
· Несоответствие групп крови у матери и ребенка
· Кровоизлияние между надкостницей и наружной поверхностью черепа (кефалогематома), вызванное трудными родами
· Высокий уровень эритроцитов, что часто встречается у детей с низким гестационным возрастом (соответствует сроку беременности) и у некоторых близнецов
· Инфекции
· Отсутствие или недостаток определенных важных белков (ферментов)
При определенных условиях организму ребенка становится сложно выводить билирубин, что приводит к развитию более тяжелой желтухи. К этим условиям относятся:
· Прием некоторых лекарств
· Врожденные инфекции, такие как краснуха, сифилис и другие
· Болезни, поражающие печень или желчные пути, такие как муковисцидоз или гепатит
· Низкий уровень кислорода (гипоксия)
· Инфекции (например, сепсис)
· Множество различных генетических или наследственных заболеваний
У детей, родившихся преждевременно, желтуха развивается чаще, чем у доношенных.
При желтухе кожа окрашивается в желтый цвет. Желтушное окрашивание начинается с лица, а затем спускается вниз к груди, к области живота, ногам и стопам.
Иногда у детей с выраженной желтухой имеются повышенная утомляемость и плохой аппетит.
Врачи, медсестры и члены семьи наблюдают за признаками желтухи в роддоме и после выписки новорожденного домой.
Каждому ребенку с желтухой необходимо сразу измерить уровень билирубина. Для этого необходимо взять кровь на анализ.
Во многих больницах уровень общего билирубина определяется у всех детей в первые 24 часа жизни. Для этого используются специальные зонды, которыми можно определить уровень билирубина путем простого прикосновения к коже. Высокие значения необходимо подтвердить с помощью анализов крови.
К необходимым обследованиям относятся:
· Общий анализ крови
· Проба Кумбса
· Определение количества ретикулоцитов
Дальнейшие обследования могут потребоваться для детей, нуждающихся в лечении, или при резком повышении уровня общего билирубина.
· родился ли ребенок преждевременно (детей, рожденных раньше срока, необходимо лечить до снижения уровня билирубина)
· возраст ребенка на данный момент
Ребенок нуждается в лечении, если уровень билирубина слишком высок или быстро нарастает.
Часто кормите ребенка грудным молоком или молочными смесями. Частые кормления (до 12 раз в сутки) стимулируют работу кишечника, тем самым, помогая выведению билирубина со стулом. Проконсультируйтесь с врачом, прежде чем дополнительно ввести прикорм молочной смесью.
Некоторые новорожденные нуждаются в лечении еще до выписки из роддома. Другим может потребоваться возвращение в больницу на несколько дней. Обычно лечение длится от 1 до 2 дней.
Иногда у детей с высоким уровнем билирубина применяется лечение ультрафиолетом. Эта процедура называется фототерапией. Ультрафиолетовые лучи помогают разрушить билирубин в коже.
Младенец находится под лампами искусственного света в теплой, закрытой кровати для поддержания постоянной температуры. На ребенка надевается только подгузник и специальные очки для защиты глаз. Педиатры рекомендуют продолжать грудное вскармливание при фототерапии, если это возможно. В редких случаях ребенку может потребоваться внутривенное введение жидкостей.
Если уровень билирубина не слишком высок или он не нарастает, вы можете проводить фототерапию дома при помощи специального волоконно-оптического одеяла, в котором имеются крошечные, яркие лучи. Вы также можете использовать кровать, рассеивающую свет через матрац.
· При проведении фототерапии вам необходимо кормить ребенка каждые 2-3 часа (от 10 до 12 раз в день).
· Медработник будет приходить к вам домой, чтобы учить вас правильно пользоваться одеялом или кроватью и для того, чтобы контролировать состояние вашего ребенка.
· Медработник будет приходить ежедневно, чтобы измерить вес вашего ребенка, проверить правильность кормления, состояние кожи и уровень билирубина.
· Вам будет предложено подсчитать количество мокрых и грязных подгузников.
В самых тяжелых случаях желтухи может потребоваться обменное переливание крови. Суть процедуры заключается в замене крови ребенка на свежую плазму. У детей с тяжелым течением желтухи для снижения уровня билирубина может быть эффективным внутривенное введение иммуноглобулина.
Обычно желтуха новорожденных не опасна. У большинства детей желтуха обычно проходит без лечения в течение 1-2 недель.
Очень высокий уровень билирубина может повредить мозг. Это состояние называется ядерной желтухой. Однако это состояние почти всегда диагностируется до того, как уровень билирубина становятся настолько высокими, чтобы вызвать повреждение.
Все дети до 5 дня жизни должны быть осмотрены врачом для проверки на наличие желтухи.
Те дети, которые провели меньше 24 часов в роддоме, должны быть осмотрены врачом до возраста 72 часов.
Дети, отправленные домой в промежутке между 24 и 48 часами, осматриваются до возраста 96 часов.
Дети, отправленные домой в промежутке между 48 и 72 часами, осматриваются до возраста 120 часов.
Желтуха опасна, если у ребенка имеется лихорадка (повышенная температура), ребенок стал вялым или плохо ест. Течение желтухи может быть опасным у новорожденных из групп высокого риска.
Как правило, желтуха НЕ опасна для здоровых новорожденных. Обратитесь к педиатру, если:
Течение желтухи тяжелое (кожа ярко-желтой окраски)
Желтуха продолжает нарастать в течение 2-х недель и больше, или развиваются другие симптомы.
Желтуха новорожденных является нормальным явлением и ее невозможно предупредить. Риск развития тяжелой желтухи часто может быть снижен путем частого кормления младенцев, по крайней мере, по 8-12 раз в день в течение первых нескольких дней и путем тщательного выявления детей, подвергающихся наибольшему риску.
Всем беременным женщинам должна быть определена группа крови и выявлены аномальные антитела. Если мать резус - отрицательна, рекомендуется обследование младенца. Обследование также может понадобиться, если группа крови матери О (I)Rh+, но в этом нет необходимости, если ведется тщательный мониторинг.
Тщательный контроль всех младенцев первых 5-ти дней жизни может предотвратить развитие большинства осложнений желтухи. В идеале необходимо:
Помнить о риске развития желтухи у ребенка
Измерять уровень билирубина в первый день жизни ребенка
Запланировать, по крайней мере, одно посещение на дому для детей первой недели жизни, отправленных домой из роддома в течение 72 часов.
