Кекештену – адамның дыбыстарды, буындарды, сөздерді немесе сөйлемдерді еріксіз қайталануымен көрінетін, сөйлеу бұзылысы. Бұл жағдайда сөйлеу кезінде еріксіз тоқтаулар пайда болады (сөйлеу жылдамдығының жоғалуы).
Себептері
Бұл ауру 2-5 жастар арасындағы балалардың шамамен 5%кездеседі (20 бала ішінен 1 бала). Бұл жағдай бірнеше аптадан бірнеше жылға дейін созылу мүмкін.
Кейбір балаларда (1% дейін) кекештену жоғалмай ары қарай даму мүмкін. Бұл кекештену түрі баланың дамуының бұзылысмен байланысты.
Кекештену тағы да бас миының зақымдануы кезінде пайда болады деген дәлел бар.
Өте сирек эмоциональды жарақаттардан кейін даму мүмкін (психогенді кекештену).
Кекештену көбінесе ұл балаларда жиі таралған. Және ересектер арасында да ол көбінесе ер адамдарда сақталады.
Симптомдар
Кекештену дауыссыз дыбыстардың (к, г, т.) қайталануымен басаталады. Егер кекештену дамыса, онда адам сөздер мен сөз тіркестерін қайталау мүмкін.
Кейін сөйлеу спазмдары даму мүмкін. Ол адам бірнәрсе айтар алдында пайда болатын өте қатты дыбыстар. Соның әсерінен адам бірнәрсені қиындықпен айтып жатқанына ұқсайды.
Мазалану және тынышсыздану бұл жағдайды ауырлату мүмкін.
Кекештену симптомдары:
Сөйлеуге тырысқан кездегі түңілу сезімі
Сөйлер алдында еріксіз тоқтаулар немесе қайталанулар кезінде ұялу сезімі.
Қосымша дыбыстарды, сөздерді қолдану (“Біз мм... магазинге... Ккеттік”)
Дыбыстарды, сөздерді, сөйлемдерді қайталау (“Маған өзімнің... Маған өзімнің ойыншығым керек”, “Мен.. Мен көріп тұрм..”, немесе “мүмкін мүмкін мүмкін істей аласыз”)
Дауысында кернеулік
Сөздерде өте ұзын дыбыстар (“Мен – Бууобббби Дджонспым”)
Кекештену кезінде пайда болатын қосымша белгілер:
Көзбен жыпылықтау
Бастын немесе дененің жыбырлауы
Жақтың жыбырлауы
Жеңіл кекештенуі бар балалар әдетте оны байқамайды. Ауыр жағдайларда олар өздерінің ауруын бар екенін біледі. Осындай адамдарға сөз бергенде, олардың бетінде және бұлшықеттерінде еріксіз қозғалыстар, мазасыздану сезімі, кекештену қаттырақ көріне бастайды.
Кейбір кекештейтін адамдар кітапті дауыстап оқығанда немесе ән айтқанда, кекештену жоқ болып кететінің айтады.
Диагностика
Арнайы диагностиканы қажет етпейді. Диагностика үшін арнайы маман (логопед) консультациясы қажет болады.
Емі
Кекештенудің емі жоқ. Ерте симптомдары ұзақ болмайды және өз бетімен жоқ болып кетеді.
Логопедтің консультациясы мына жағдайларда керек болады:
Кекештену 3-6 айдан көп немесе сөйлеуі бірнеше секундқа “тоқтайды”
Бала кекештенумен күрескені байқалады немесе ұялады
Отбасыда кекештену жағдайлары байқалады
Логопед балаға тез немесе бірқалыпты сөйлеуге, ұялмауға үйретеді.
Ата-аналарға кеңес:
Кекештенуге қатты маза бермеңіз, ол жағдайды асқындыру мүмкін.
Көпшіліктің алдыңда шиелініскен жағдайға түсірмеңіз
Баланы сабырлы тыңдаңыз, көзбен контакт жасаңыз, оны бөлмеңіз. Өзіңіздің махаббаты мен көзқарасыңызды білдіріңіз. Сөйлемдерді олардың орнына аяқтамаңыз.
Әңгімеге қажетті арнайы уақыт бөліп қойыңыз.
Баламен ашық түрде оның кекештенуі туралы сөйлесіңіз. Балаға түсіңдіріңіз.
Кекештенуді жұмсарту үшін логопедпен ақылдасыңыз.
Медикаментозды ем эффект көрсетпейді. Ол дәлелденген.
Электронды құралдардың кекештенуге қолдануы әлі түсініксіз.
Балаға және отбасыға өзара жәрдем топтары пайдалы.
Ауру болжамы
Көптеген балаларда кекештену 3-4 жыл ішінде қалпына келеді. 8-10 жасында пайда болған кекештену, өмір бойы жалғасуы мүмкін.
Асқынулар
Кекештенудің мүмкін болатын асқынулары –көпшіліктің алдында сөйлей алмауы, адамдардан мазақтауынан қорқу баланы әңгімелесуден алшақтайды.
Дәрігерге қашан қаралу керек?
Мына жағдайларда дәрігерге қаралыңыз:
Кекештену оқу үдерісіне немесе баланың эмоциональды дамуына кедергі жасайды.
Stuttering is a speech disorder in which sounds, syllables, or words are repeated or last longer than normal. These problems cause a break in the flow of speech (called disfluency).
About 5% of children (1 out of every 20 children) aged 2 - 5 will develop some stuttering during their childhood. It may last for several weeks to several years.
For a small number of children (less than 1%), stuttering does not go away and it may get worse. This is called developmental stuttering, and it is the most common type of stuttering.
Stuttering tends to run in families. Genes that cause stuttering have been identified.
There is also evidence that stuttering may be a result of some brain injuries, such as stroke or traumatic brain injuries.
Stuttering may rarely be caused by emotional trauma (called psychogenic stuttering).
Stuttering is more common in boys than girls. It also tends to persist into adulthood more often in boys than in girls.
Stuttering may start with repeating consonants (k, g, t). If stuttering becomes worse, words and phrases are repeated.
Later, vocal spasms develop. There is a forced, almost explosive sound to speech. The person may appear to be struggling to speak.
Stressful social situations and anxiety can make symptoms worse.
Symptoms of stuttering may include:
Feeling frustrated when trying to communicate
Pausing or hesitating when starting or during sentences, phrases, or words, often with the lips together
Putting in (interjecting) extra sounds or words ("We went to the...uh...store")
Repeating sounds, words, parts of words, or phrases ("I want...I want my doll," "I...I see you," or "Ca-ca-ca-can")
Tension in the voice
Very long sounds within words ("I am Booooobbbby Jones" or "Llllllllike")
Other symptoms that might be seen with stuttering include:
Eye blinking
Jerking of the head or other body parts
Jaw jerking
Children with mild stuttering are often unaware of their stuttering. In more severe cases, children may be more aware. Facial movements, anxiety, and increased stuttering may occur when they are asked to speak.
Some people who stutter find that they don't stutter when they read aloud or sing.
In most children who stutter, the phase passes and speech returns to normal within 3 or 4 years. Stuttering that begins after a child is 8 - 10 years old is more likely to last into adulthood.
Заикание – это нарушение речи, при котором человек непроизвольно повторяет звуки, слоги, слова или произносит их длиннее обычного. При этом возникают непроизвольные остановки в момент речи (потеря скорости речи).
Данное заболевание встречается приблизительно у 5% детей (1 ребенок на 20 детей) в возрасте от 2 до 5 лет. Это состояние может сохраняться от нескольких недель до нескольких лет.
У небольшого числа детей (менее 1%) заикание не проходит и может прогрессировать. Этот тип заикания может быть связан с нарушением развития.
Заикание может передаваться по наследству. Выявлены гены, вызывающие заикание.
Также существуют доказательства того, что заикание может быть результатом травм или травматического повреждения головного мозга.
Очень редко заикание может возникнуть вследствие эмоциональной травмы (психогенное заикание).
Заикание более распространено среди мальчиков. И во взрослом периоде оно также чаще сохраняться у мальчиков.
Заикание может начаться с повторения согласных (к, г, т). Если заикание прогрессирует, человек может повторять слова и фразы.
Позже могут появиться речевые спазмы. Это очень громкие звуки, произносимые перед тем, как человек хочет что-либо сказать. Кажется, что человек изо всех сил пытается говорить.
Чувство волнения и беспокойства в обществе могут ухудшить состояние.
Симптомы заикания:
Чувство разочарования при попытках к общению
Чувство стеснения и непроизвольные остановки в начале или во время предложений, фраз или слов
Использование дополнительных звуков, слов или некоторых замечаний ("Мы пошли в... мм..., магазин")
Повторение звуков, слов, части слова или фразы ("Я хочу... Я хочу свою куклу", "я... Я вижу, что Вы", или "приблизительно приблизительно приблизительно можете")
Напряженность в голосе
Очень длинные звуки в словах ("Я - Бууобббби Джонс")
Дополнительные признаки, которые могут возникнуть при заикании:
Мигание глазами
Подергивание головы или других частей тела
Подергивающая челюсть
Дети с легким заиканием часто не замечают этого. В более тяжелых случаях они могут осознавать свое заболевание. Когда этих людей просят произнести речь, возникают непроизвольные движения лицевыми мышцами, чувство беспокойства, заикание становится более выраженным.
Некоторые заикающиеся люди замечают, что при чтении вслух или пении, заикание пропадает.
Лечения заикания не существует. Ранние симптомы непродолжительны и проходят самостоятельно.
Консультация логопеда может понадобиться в следующих случаях:
Заикание длится больше 3 - 6 месяцев, или "заблокированная" речь длится несколько секунд
Кажется, что ребенок борется с заиканием или смущается
В семье наблюдаются случаи заболевания заиканием
Логопед помогает правильно произносить более быструю или плавную речь, а также рассказывает ребенку, как не чувствовать смущения.
Рекомендации родителям:
Не стоит слишком концентрировать (заострять) внимание на заикание, это усугубляет положение, делая ребенка более застенчивым
По возможности не допускайте напряженных ситуаций в обществе
Терпеливо выслушайте ребенка, вступите в зрительный контакт, не прерывайте его, проявляйте свою любовь и понимание. Не заканчивайте предложения за них.
Выделите определенное время для беседы
Открыто говорите с ребенком о заикании, объясняя ему, что вы понимаете его заболевание
Посоветуйтесь с логопедом о том, как мягко исправить заикание
Доказано, что медикаментозное лечение при заикании малоэффективно.
Остается не понятным применение электронных устройств при заикании.
Группы взаимопомощи зачастую полезны и для ребенка, и для семьи.
У большинства заикающихся детей в течение 3-4 лет восстанавливается нормальная речь. Заикание, возникшее в возрасте 8 - 10 лет, возможно, продлится всю жизнь.
