Анықтамасы

Себептері

Симптомдары

Диагностикасы

Емі

Болжамы

Болжамды асқынулар

Қай кезде дәрігерге қаралу тиіс

Профилактикасы

Тоқсикалық түйінді жемсау (зоб) қалқанша бездің үлкеюімен сипатталады. Осы ауруға шалдыққан науқастардың қалқанша безінде түйіндер пайда болады. Түйіндер қалқанша бездің гормондарын нормадан көп мөлшерде бөледі.

Себептері

Токсикалық түйінді зоб (жемсау) зобтан басталады. Ол кәрі адамдар арасында жиі кездеседі. Қауіпті топқа 55 жастан асқан әйелдер жатады. Бұл ауру балалар арасында сирек кездеседі..

Аурудың бастапқы кезеңінде қалқанша безі гормондарынының деңгейінің жоғарлануы байқалады. Бұның басты себептеріне йод препараттарын қабылдауы жатады. Йодты компьютерлік томография және рентгенография жасарда контрастты зат ретінде пайдалануға болады. Тағыда, ауру дамуына амиодарон дәрінің қабылдауы әсер етуі мүмкін.

Симптомдары

Токсикалық түйінді зобтың симптомдары қалқанша безінің гиперфункциясы (гипертиреоз) кезінде болатын симптомдарға ұқсас. Бұған қарамастан, токсикалық түйінді зоб кезінде көздің бадыраюы кездеспейді.

Токсикалық түйінді зоб келесі симптомдармен сипатталады:

• Шаршағандық;
• Нәжіс бөлуінің жиіленуі;
• Жылудың көтере алмауы;
• Тәбеттің жоғарлануы;
• Терлеу;
• Тұрақсыз менструальды цикл (әйелдерде);
• Бұлшықет құрысуы;
• Күйгелектік;
• Мазасыздану;
• Жүдеу

Диагностикасы

Дәрігер насқасты қараған кезде қалқанша бездің бірнеше түйіндерін табуы мүмкін. Науқастарда жүрек соққысының жиіленуі жиі кездеседі.

Басқа да зерттеу тәсілдері:

• Қалқанша безі гормондарының қандағы деңгейі (T3, T4);
• Сарыслық ТТГ (тиреотропты гормон)
• Қалқанша безінің радиоизотопты зерттеуі;
• Қалқанша безінің ультрадыбыспен зерттеуі

Емі

Қалқанша безі гормондарының деңгейі нормаға жеткенше бета-блокаторларды (пропранолол) пайдалануға болады.

Қазіргі таңда, қалқанша безінің йодты пайдалалануын тоқтатып әлде өзгертуге қабілеттіпрепараттар бар. Бұл препараттар келесі жағдайларда пайдалануы мүмкін:

• Ота алдында;
• Радиоактивты йодпен терапия кезінде;

Ем ретінде радиоактивты йод препараттары қолданылады. Препарат қалқанша бездің гиперактивті аймақтарында жиналып олардың күйзелтуіне алып келеді.

Қалқанша безінің хирургиялық алып тастауы келесі жағдайларда жасалады:

• Түйіндердің үлкен өлшемдері;
• Қалқанша безінің қатерлі ісігі
• Шұғыл емінің керектігі

Болжамы

Токсикалық түйінді зобкәрі адамдар арасында жиі кездеседі.Сондықтан, науқастардың созылмалы аурулары зобтың болжамына әсер етеді. Кәрә адамдар арасында жүрек асқынулары жиі кездеседі. Бұған қарамастан, токсикалық түйінді зоб жақсы емделеді.

Болжамды асқынулар

Жүрек асқынулары:

• Жүрек жетіспеушілігі;
• Жүрек ырғағының бұзылуы (жүрекшелердің фибрилляциясы);
• Жүрек соққысының жиіленуі

Басқа асқынулар:

• Остеопороз;
• Тиреотоксикалық криз – бұл инфекция және стресс қосылған кезде пайда болатын гипертиреоздың шырқалуы. Тиреотоксикалық криздің негізгі симптомамдары:
• Іштің ауыруы;
• Мазасыздық;
• Қызу көтерілуі;

Тиреотоксикалық криз пайда болған кезде науқас міндетті түрде дәрігерге қаралуы тиіс.

Үлкен түіндер дем алуға және жұтуға кедергі тудырады. Бұл асқынулар қалқанша бездің артында орналасқан кеңірдек және өңештің қысылуынан пайда болады.

Қай кезде дәрігерге қаралу тиіс

Дәрігерге аурудың бастапқы симтомдары пайда болған кезде қаралуыңыз тиіс.

Профилактикасы

Токсикалық түйінді зобтың профилактикасы ретінде гипертиреоз және зоб уақытында емделуі тиіс.

Аударған: Тілеубек Нұридін

Contents

Causes

Symptoms

Exams and Tests

Treatment

Outlook (Prognosis)

Possible Complications

When to Contact a Medical Professional

Prevention

Toxic nodular goiter involves an enlarged thyroid gland. The gland contains areas that have increased in size and formed nodules. One or more of these nodules produce too much thyroid hormone.

Causes

Toxic nodular goiter starts from an existing simple goiter. It occurs most often in older adults. Risk factors include being female and over 55 years old. This disorder is rare in children. Most people who devaelop it have had a goiter with nodules for many years.

Sometimes, people with toxic multinodular goiter will develop high thyroid levels for the first time. This mostly occurs after they take in a large amount of iodine through a vein (intravenously) or by mouth. The iodine may be used as contrast for a CT scan or heart catheterization. Taking medicines that contain iodine, such as amiodarone, may also lead to the disorder.

Symptoms

Symptoms are the same as those of an overactive thyroid gland (hyperthyroidism). However, the bulging eyeballs seen in Graves disease do not occur.

Symptoms may include any of the following:

·       Fatigue

·       Frequent bowel movements

·       Heat intolerance

·       Increased appetite

·       Increased sweating

·       Irregular menstrual period (in women)

·       Muscle cramps

·       Nervousness

·       Restlessness

·       Weight loss

Exams and Tests

A physical examination will show 1 or many nodules in the thyroid. There may be a rapid heart rate.

Other tests that may be done include:

·       Serum thyroid hormone levels (T3, T4)

·       Serum TSH (thyroid stimulating hormone)

·       Thyroid uptake and scan or radioactive iodine uptake

·       Thyroid ultrasound

Treatment

Beta-blockers (propranolol) can control some of the symptoms of hyperthyroidism until thyroid hormone levels in the body are under control.

Certain drugs can block or change how the thyroid gland uses iodine. These drugs may be used to control the overactive thyroid gland in any of the following cases:

·       Before surgery or radioiodine therapy occurs

·       As a long term treatment

Radioiodine therapy may be used. Radioactive iodine is given by mouth. It then concentrates in the overactive thyroid tissue and causes damage. Some people, but not all, may need to take thyroid replacement afterwards.

Surgery to remove the thyroid may be done when:

·       Very large goiter or a goiter is causing symptoms by blocking the airway

·       Thyroid cancer is present

·       Rapid treatment is needed

Outlook (Prognosis)

Toxic nodular goiter is mainly a disease of older adults, so other chronic health problems may affect the outcome of this condition. An older adult may be less able to tolerate the effect of the disease on the heart. However, the condition is often treatable with medicines.

Possible Complications

Heart complications:

·       Heart failure

·       Irregular heartbeat (atrial fibrillation)

·       Rapid heart rate

Other complications:

·       Bone loss leading to osteoporosis

Thyroid crisis or storm is an acute worsening of hyperthyroidism symptoms. It may occur with infection or stress. Thyroid crisis may cause:

·       Abdominal pain

·       Decreased mental alertness

·       Fever

People with this condition need to go to the hospital right away.

Complications of having a very large goiter may include difficulty breathing or swallowing. These complications are due to pressure on the airway passage (trachea) or esophagus, which lies behind the thyroid.

When to Contact a Medical Professional

Call your health care provider if you have symptoms of this disorder. Follow the provider's instructions for follow-up visits.

Prevention

To prevent toxic nodular goiter, treat hyperthyroidism and simple goiter as your provider suggests.

Source https://medlineplus.gov/ency/article/000317.htm