Транзиторлық ишемиялық шабуыл (ТИШ) – мидағы қан айналымының қысқа мерзімді бұзылысы. Кейде микроинсульт аталады. Алайда, инсульттен айырмашылығы (мидың қанмен қамтамасыз етілуінің тоқтауы) транзиторлық ишемиялық шабуылдың симптомдары басылғаннан бір сағаттан кейін жойылады.
Мида қан келудің негізгі ағыны мойын аумағында орналасқан артериялар (ұйқы артериясы) арқылы жүзеге асырылады. ТИШ мидың белгілі бір бөлігіне қанның келуінің уақтыша азаюынан туындайды. Көбінесе, қан ағымы қантамырларының ұсақ қан ұйындыларынан тежелу салдарынан төмендейді, қан ұйындылары миға қан келуін және қоректік заттектердің түсуін уақытша тежейді. Мидың қанмен қамтамасыз етілуінің уақытша бұзылысы кезінде оның қызметінің күрт бұзылысы орын алады.
ТИШ кезінде мидың қайтымсыз зақымдануы болмайды. Бірақ, алаңдау қажет, себебі, бірінші ұстамасынан кейін екінші, үшінші болуы, инсульт те болуы мүмкін.
ТИШ симптомдарының себебі — мидың жергілікті ишемиясы (қан жетіспеуі), нәтижесінде ишемия даму орнына байланысты ошақтық симптомдар пайда болады.
Ишемияның даму үшін көптеген алғы шарттар болады, олар мидың қантамырларының жағдайына әсер етеді.
ТИШ, әдетте, бірнеше минуттан 1 сағатқа дейін созылуы мүмкін, және көпшілік симптомдар бір сағаттан кейін жойылады. Науқаста шабуылдар бірінен соң бірі пайда болуы мүмкін — мұндай жағдайдағы симптомдар:
· Қозғалудың бұзылысы, бас айналуы
· Ұйқы басуы, сигналдарға нашар серпін, естің бұзылысы немесе тіпті, коматозды жағдай
· Дененің бір немесе бірнеше бөлігінде ұйып, жансыздануы
· Көңіл-күй бұзылысы, нашарлауы
· Сөзді түсінуде және айтудағы қиындықтар
· Дененің бір бөлігіндегі әлсіздік.
ТИШ болған науқаста беттің ассимметриялығы (біркелкі еместігі), ауыз бен көз бұлшық етінің енжарлығы байқалады. Кейбір жағдайда зақымданған адам қолын жоғары көтеріп ұстай алмайды. Сөйлеу айқын болмайды.
Егер миға ұзақ уақыт бойы қан түспесе, немесе симптомдардың ұзақтығы 24 сағаттан асатын болса, шабуыл инсульт саналады. Егер біреуде ТИШ байқасаңыз, жоғарыда келтірілген белгілердің болуын тексеріңіз.
Диагноз қою күрделілігі бұл жағдайда дәрігер анықтап үлгеруі үшін ТИШ аз уақытқа созылуында. Дәрігер инсульт және ТИШ пайда болуымен байланысты қауіп факторларының болуын міндетті түрде тексереді. Кейде неврологиялық тексеру жүргізіледі.
Қарау кезінде дәрігер жүректің жағдайын тексеріп, артериалдық қысымды өлшейді. Сондай-ақ, жүйке жүйесінің, бұлшық еттің жағдайы бағаланады. Сондай-ақ, дәрігер стетоскоптың көмегімен ұйқы артериясын тыңдап, қан ағымының бұзылысымен байланысты шуылды анықтайды.
Нақты диагнозды қойып, инсульт болуын анықтау үшін дәрігер келесі зерттеулерді жүргізеді:
· КТС (компьютерлік-томографиялық сканерлеу, ангиография) — мидың және мойынның артерияларының жағдайын анықтау үшін жүргізіледі. Қантамырға контрастылық заттек енгізіледі, сканерлеуді жеңілдету үшін;
· ЭКГ (электрокардиограмма) — жүректің кез келген қалыпсыз ырғағын анықтауға көмектесетін тест. ЭКГ кезінде науқасқа жүректің электр белсенділігін анықтау үшін электродтар бекітіледі;
· МРТ (магниттік-резонанстық томография) — радиотолқындар және магнит өрісінің көмегімен ішкі ағзалардың бейнесін алу үрдісі.
Инсульт кезінде. Әдетте, мидың бұзылыстары анықталады, ал ТИШ кезінде мұндай өзгерістер анықталмайды.
Жарамды емдеуді таңдау көптеген факторларға байланысты: науқастың жасы, аурудың тарихы, кейбір белгілері мен симптомдарының сипаттамасы.
Дұрыс және тиімді емдеу ТИШ қайталану немесе инсульт болу қаупін едәуір азайтады.
Дәрігер дәрі тағайындайды. Олардың ішінде: анти-тромбоцитарлық (қан ұйындысы түзілуінің алдын алатын) препараттар, мысалы, аспирин немесе клопидогрель негізіндегі (Плавикс) препараттар – қан ұюын бақылау үшін, гипертонияны емдейтін препараттар, сондай-ақ, холестеринді азайтатын дәрілер.
ТИШ – шұғыл медициналық жәрдемді қажет етеді. Симптомдар пайда болысымен Жедел жәрдемді шақырыңыз. Симптомдар өздігінше өткендігіне қарамастан, оларға міндетті түрде назар аудару қажет.
Алайда, ТИШ - нағыз инсульттің жуырдағы күндерде немесе айларда болуының мүмкіндігінің маңызды ескерту дабылы. ТИШ болған адамдардың 10 пайызынан астамында 3 айдың ішінде инсульт дамиды. Бұл жағдайлардың жартысында жақын арадағы 48 сағат ішінде болады. Инсульт сол күні немесе кешірек болуы мүмкін. Кейбір адамдарда бір, басқаларда бірнеше көрінісі болуы мүмкін.
Транзиторная ишемическая атака (ТИА) – это кратковременное нарушение мозгового кровообращения. Ее часто называют микроинсультом. Однако в отличие от инсульта (прекращение кровоснабжения мозга) симптомы транзиторной ишемической атаки проходят в течение часа после ее окончания.
Основной приток крови к мозгу осуществляется через артерии, расположенные в области шеи (сонные артерии). ТИА вызывается временным снижением поступления крови в определенную часть головного мозга. Чаще всего кровоток снижается из-за блокирования сосудов крошечными сгустками крови, которые временно перекрывают поступление крови и питательных веществ в мозг. Во время временного нарушения кровоснабжения головного мозга происходит внезапное нарушение его функции.
Во время ТИА не происходит необратимых повреждений мозга. Но стоит насторожиться, так как после первого приступа в большинстве случаев наступает и второй, третий, а возможен и инсульт.
Причина появления симптомов ТИА — локальная ишемия (обескровливание) мозга, в результате которой возникают очаговые симптомы, обусловленные местом развития ишемии.
Для развития ишемии имеется множество предпосылок, которые, так или иначе, оказывают влияние на состояние сосудовголовного мозга.
ТИА обычно длится всего несколько минут до 1 часа, и большая часть симптомов пропадает через час. Возможно, что атаки возникают у больного одна за другой — в таком случае симптомы таковы:
Нарушения двигательной функции, головокружение
Сонливость, плохое реагирование на сигналы, нарушение сознание или даже коматозное состояние
Нарушение чувствительности к температуре, болевым раздражителям, давлению, слуховым сигналам и вкусовым ощущениям
Нарушение координации движения – нарушение баланса, неуклюжесть, необычная походка
Нарушение зрения на один или оба глаза
Онемение в одной или нескольких частях тела
Эмоциональные нарушения, ухудшение настроения
Затруднения в понимании и произнесении слов
Слабость в одной части тела
У пациента с ТИА наблюдается асимметрия (неравномерность) лица, вялость мышц рта и глаз. В некоторых случаях пострадавший не может держать руки поднятыми вверх. Речь может быть неразборчивой.
Если в головной мозг длительное время не поступает кровь, или продолжительность симптомов превышает 24 часа, тогда атака расценивается как инсульт. Если вы заподозрили у кого-либо ТИА, следует проверить наличие вышеперечисленных признаков.
Сложность постановки диагноза в данном случае заключается в том, что ТИА длится недостаточное количество времени, чтобы врач успел его диагностировать. Врач непременно проверяет наличие факторов риска, связанных с возникновением инсульта и ТИА. В некоторых случаях проводится неврологическое обследование.
При осмотре врач проверяется состояние сердца и измеряет артериальное давление. Также оценивает состояние нервной системы и мышц. Также врач может прослушивать сонную артерию с помощью стетоскопа и выявить своеобразные шумы, связанные с нарушением кровотока.
Чтобы помочь поставить точный диагноз и определить наличие инсульта, врач может назначить следующие исследования:
ЭКГ (электрокардиограмма) — это тест, который может обнаружить любые ненормальные ритмы сердца. При ЭКГ пациенту прикрепляют электроды для оценки электрической активности сердца;
Выбор подходящего лечения зависит от многих факторов, таких как возраст пациента, история болезни и характеристики некоторых признаков и симптомов.
Правильное и эффективное лечение значительно уменьшает риск повторного ТИА или последующего инсульта.
Врач может назначить лекарственные средства. Среди них анти-тромбоцитарные (предотвращающие образование тромба) препараты, например, аспирин или препараты на основе клопидогреля (Плавикс) для контроля свертываемости крови, препараты для лечения гипертонии, а также лекарства, снижающие холестерин.
ТИА – требует экстренной медицинской помощи. Вызовите скорую сразу же после появления симптомов. Не игнорируйте симптомы только из-за того, что они прошли сами по себе.
Однако, ТИА является важным предупреждающим сигналом о том, что возможно развитие настоящего инсульта в течение ближайших дней или месяцев. У более чем 10 процентов людей, перенесших ТИА, развивается инсульт в течение 3 месяцев. Половина из этих случаев происходит в течение ближайших 48 часов. Инсульт может развиться в тот же день или позже. У некоторых лиц может произойти лишь одни эпизод, у других – более одного эпизода.
