Дальтонизм, немесе түс соқырлық- көздің көру қабілетінің бұзылуы нәтижесінде түсті ажырата алмаушылық.
Түс соқырлықтың алғаш рет 1794 жылы Дж.Далтонмен сипатталды, ол өзі бұл жетіспеушіліктен зардап шеккен. Түс соқырлығы ерлердің 8% және әйелдердің 0,5% кездеседі. Адамның көз торының орталық бөлігінде «колбалар» деп аталатын түске сезімтал жүйке талшықтары бар. Олар нәруыз текті түске сезімтал пигменттерінің үш түрін қамтиды. Пигменттің бір түрі қызылға сезімтал, екіншісі жасылға, ал үшіншісі көкке. Дәлірек айтқанда, олар түйсігімізге қызыл, жасыл және көкке сәйкес келетін толқын ұзындығына сезімтал. Әлемнің барлық түстерінің көрінісі осы үш түсті біздің миымыздағы «жиналуы» арқылы қамтамасыз етіледі. Адамдарда бұл пигменттердің ең жоғары сезімталдығы 552-557 нм қызылға, жасыл үшін 530 нм және көк түске 426 нм толқын ұзындығында болады. Бұл қалыпты, трихроматикалық түсті қабылдау. Осы элементтердің біреуі түсіп қалса, ішінара түсті соқырлық пайда болады - дихромазия. Дихромазиядан зардап шегетін адамдар, түстерді негізінен, олардың жарықтығымен ерекшелендіреді; сапалы түрде спектрде «суық» үндерінен (жасыл, көк, күлгін) және тек «жылы» тондарды (қызыл, қызғылт сары, сары) ажыратуға қабілетті. Бір түспен боялған және белгілі бір түстің түсінен төмен түс көре алатын адамдар біздің айналамыздағы әлемнің түстерін әртүрлі етіп қабылдайды, бірақ көбінесе олардың басқалардан айырмашылығын байқамайды. Себебі балалық кезден түсі соқырлар күнделікті объектілердің түстерін жалпыға бірдей қабылданған белгілерге шақырады. Олар шөптің жасыл, аспанның көк , қанның түсі қызыл екенін естіп, есіне алады. Сонымен қатар, олар түстерді дәрежесіне қарай ажырата білу қабілетін сақтайды.
Дихроматтардың арасында қызыл түске соқырларды (протанопияға), онда қабылданған спектрдің қызыл түсі қысқартылған, және жасыл түске соқырларды (дейтеранопия) деп бөледі. Күлгін түске соқырлық - тританопияның соқырлығы, өте сирек және практикалық маңыздылығы жоқ. Тританопиямен спектрдің барлық түстері қызыл немесе жасыл түстермен бейнеленеді. Кейбір жағдайларда түстерді қабылдаудың әлсіздігі - протаномалия (қызыл түс сезімінің әлсіреуі) және дейтераномалия (жасыл түсті қабылдауды әлсіреу) ғана бар.
Туа біткен түсті соқырлықтың барлық түрлері тұқым қуалайтын болып табылады. Әйелдер бұл патологиялық аурудың тұқым қуалайтын басты агенті; олар өздерінің қалыпты көзқарасын сақтап қалады және түстік соқыр болған кезде ғана бұл геннің анасы үшін кем дегенде гетерозиготты түсті соқыр әкесі бар.
Жүре пайда болған түс соқырлық, көздің және орталық жүйке жүйесінің түрлі ауруларымен пайда болуы мүмкін; бір немесе екі көзге әсер етеді, және жиі барлық негізгі түстерді ажыратпайды. Түс соқырлықты арнайы кестелер немесе спектральдық құрылғылар арқылы анықтайды.
Color blindness is the inability to see some colors in the usual way.
Causes
Color blindness occurs when there is a problem with the pigments in certain nerve cells of the eye that sense color. These cells are called cones. They are found in the light-sensitive layer of tissue at the back of the eye, called the retina.
If just one pigment is missing, you may have trouble telling the difference between red and green. This is the most common type of color blindness. If a different pigment is missing, you may have trouble seeing blue-yellow colors. People with blue-yellow color blindness often have problems seeing reds and greens, too.
The most severe form of color blindness is achromatopsia. This is a rare condition in which a person cannot see any color, only shades of gray.
Most color blindness is due to a genetic problem. About 1 in 10 men have some form of color blindness. Very few women are color blind.
The drug hydroxychloroquine (Plaquenil) can also cause color blindness. It is used to treat rheumatoid arthritis and other conditions.
Symptoms
Symptoms vary from person to person, but may include:
· Trouble seeing colors and the brightness of colors in the usual way
· Inability to tell the difference between shades of the same or similar colors
Often, symptoms are so mild that people may not know they are color blind. A parent may notice signs of color blindness when a young child is first learning colors.
Rapid, side-to-side eye movements (nystagmus) and other symptoms may occur in severe cases.
Exams and Tests
Your health care provider or eye specialist can check your color vision in several ways. Testing for color blindness is a common part of an eye exam.
Treatment
There is no known treatment. Special contact lenses and glasses may help people with color blindness tell the difference between similar colors.
Outlook (Prognosis)
Color blindness is a lifelong condition. Most people are able to adjust to it.
Possible Complications
People who are colorblind may not be able to get a job that requires the ability to see colors accurately. For example, electricians, painters, and fashion designers need to be able to see colors accurately.
Whe to Contact a Medical Professional
Call your provider or eye specialist if you think you (or your child) may have color blindness.
Дальтонизм - частичная цветовая слепота, один из видов нарушения цветового зрения.
Дальтонизм впервые описан в 1794 году Дж. Дальтоном, который сам страдал этим недостатком. Дальтонизм встречается у 8% мужчин и у 0,5% женщин. В центральной части сетчатки человека расположены цветочувствительные нервные клетки, которые называются «колбочки». Они содержат три типа цветочувствительных пигментов белкового происхождения. Один тип пигмента чувствителен к красному цвету, другой — к зеленому, а третий — к синему. Точнее, они чувствительны к длине волны, соответствующей красному, зеленому и синему цвету в нашем понимании. Видение всех красок мира обеспечивается «складыванием» именно этих трех цветов в нашем мозге. У человека пик чувствительности этих пигментов приходится на длину волны 552-557 нм для красного, 530 нм для зеленого и 426 нм — для синего цвета. Это - нормальное, трихроматическое цветоощущение. При выпадении одного из этих элементов наступает частичная цветовая слепота - дихромазия. Лица, страдающие дихромазией, различают цвета главным образом по их яркости; качественно они способны отличать в спектре лишь "тёплые" тона (красный, оранжевый, жёлтый) от "холодных" тонов (зелёный, синий, фиолетовый). Цветослепые на один цвет и люди с пониженным цветовым зрением воспринимают краски окружающего их мира иначе, чем мы, но часто не замечают своего отличия от других. Происходит это потому, что цветослепые с детства учатся называть цвета обыденных предметов общепринятыми обозначениями. Они слышат и запоминают, что трава — зеленая, небо — синее, кровь — красная. Кроме того, они сохраняют способность различать цвета по степени светлости.
Среди дихроматов различают слепых на красный цвет (протанопия), у которых воспринимаемый спектр укорочен с красного конца, и слепых на зелёный цвет (дейтеранопия). Слепота на фиолетовый цвет - тританопия, встречается крайне редко и практического значения не имеет. При тританопии все цвета спектра представляются оттенками красного или зелёного. В некоторых случаях наблюдается лишь ослабление цветоощущения - протаномалия (ослабление восприятия красного цвета) и дейтераномалия (ослабление восприятия зелёного цвета).
Все формы врождённой цветовой слепоты являются наследственными. Женщины являются проводником этой патологической наследственности; сами сохраняют нормальное зрение и оказываются цветослепыми лишь тогда, когда имеют цветослепого отца наряду с хотя бы гетерозиготной по этому гену матерью.
Приобретённые расстройства цветового зрения могут возникать при различных заболеваниях органа зрения и центральной нервной системы; поражается один или оба глаза и нередко - на все основные цвета. Расстройства цветового зрения выявляют при помощи специальных таблиц или спектральных приборов.
