Бүйрек тастары - ұсақ кристалдардан тұратын қатты масса. Бүйректе немесе несепағарда бір немесе бірнеше тас болуы мүмкін.
Несеп тым қою болған кезде оның құрамында түрлі заттектер кристалдана бастайды, кейіннен олардан тастар түзіледі. Несепағар бойымен тас жүргенде күшті ауырсыну пайда болады. Бүйрек тастары бүйрек түбекшелерінде, тостақшаларында немесе несепағарда түзілуі мүмкін.
Себептері
Бүйрек тас ауруы жиі кездесетін ауру. Отбасы мүшелерінде қайталану бейімдігі байқалады. Бүйрек тастары шала туған сәбилерде жиі кездеседі.
Тастар әр түрлі болады. Аурудың барысы тастың түріне байланысты.
Несепте кристалдануға қабілетті заттектер көп болғанда тастар түзіледі. Осы кристалдар бірнеше апта немесе ай ішінде тасқа айналады.
Кальцийлі тастар жиі кездеседі. Олар көбінесе, 20-30 жас арасындағы ерлерде пайда болады. Кальций басқа заттектермен бірігіп, тас түзеді.
Оксалаттар - кальцийлі тастардың жиі кездесетін түрлері. Оксалаттар саумалдық секілді кейбір өнімдерде болады. Сондай-ақ, олар С дәруменді тағамдық қоспаларда кездеседі. Жіңішке (аш) ішектің ауруларында осы тастардың түзілу қаупі артады.
Кальцийлі тастар сондай-ақ, кальцийдің фосфатпен немесе карбонатпен қосылуында түзілуі мүмкін.
Тастардың басқа түрлері:
Цистинді тастар цистинурияға шалдыққан адамдарда түзіледі. Бұл тұқым қуалайтын ауру. Оның ерлерде және әйелдерде кездесу жиілігі бірдей.
Струвитті тастар, негізінен, несеп шығару жолдарының инфекциясына шалдыққан әйелдерде кездеседі. Бұл тастар үлкен өлшемге жетіп, бүйректі, несепағарды немесе несеп қапты бітеуі мүмкін.
Несеп қышқылының тастары әйелдерге қарағанда ерлерде жиі кездеседі. Олар подаграда немесе химиялық емдеуде пайда болуы мүмкін.
Дәрілік препараттар секілді басқа заттектер де тастың түзілуіне ықпал етуі мүмкін.
Бүйрек тасының пайда болуының басты қауіп факторы – сұйықтықты жеткіліксіз тұтыну. Бүйректе тас түзілуі несептің тәулігіне 1 литрден аз бөлінуінде ықтимал.
Симптомдары
Несепті несепқапқа апаратын несепағар бойымен тастар жылжығанға дейін, бүйректен несептің ағуы тежелгенге дейін аурудың симптомдары сезілмейді.
Негізгі симптомы – күшті ауырсыну, ол кенет басталып, кенет аяқталады.
Ауырсыну іштің аумағында немесе бел аумағында сезілуі мүмкін.
Ауырсыну шап аумағына немесе аталық безге ауысуы мүмкін.
Аурудың басқа симптомдары:
Несептің ауытқулы түсі
Несепте қан болуы
Қалтырау
Қызба
Жүрек айнуы
Құсу
Диагностика
Дәрігер науқасты қарап, тексеріс өткізеді. Іш немесе арқа аумағында ауырсыну сезілуі мүмкін.
Ауруды анықтау әдістері:
Қан талдауы: кальций, фосфор, несеп қышқылы және электролиттер деңгейін.
Бауыр қызметінің сынамаларын өткізу
Несеп талдауы: несептегі кристалдар мен эритроциттерді анықтау
Тасты зерттеу: оның түрін анықтау үшін.
Тастар немесе несеп ағуының жолындағы кедергі келесі тәсілдермен анықталуы мүмкін:
Іш қуысы ағзаларының/бүйректің магниттік - резонанстық томографиясы (МРТ)
Іш қуысы ағзаларының шолу рентгенографиясы
Көктамыр пиелографиясы (көктамырға контрастылық заттекті енгізу арқылы рентгенологиялық зерттеу)
Бүйректің УДТ (УЗИ)
Ретроградтық пиелография.
Емдеу
Емдеудің бағыты тастың түріне және симптомдарының ауырлығына байланысты.
Бүйректің кішкентай тастары әдетте, несеппен өздігінше шығуға қабілетті.
Шыққан тасты анықтау және зерттеу үшін несепті сүзу қажет.
Шығатын несептің мөлшерін арттыру үшін күніне 6-8 стақан су ішу қажет. Бұл тасты шығаруға көмектеседі.
Ауырсыну аса қарқынды болуы мүмкін. Ол кейде өздігінше өтеді, немесе анальгетикалық (ибупрофен, напроксен) және есірткілік дәрілік препараттарды қолданумен басылады.
Күшті ауырсынуы бар кейбір науқастарға ауруханада емделу қажет. Оларға көктамыр арқылы сұйықтық енгізу қажет болады.
Тастардың кейбір түрлерінде дәрігер тас түзілуіне кедергі келтіретін немесе организмнен тас түзілетін заттектерді шығаруға қабілетті дәрілік препараттарды тағайындайды.
Бұл препараттарға жататындар:
Аллопуринол (бүйрек қышқылының тастары үшін)
Антибиотиктер (струвитті тастар үшін)
Несеп айдайтындар
Фосфаттық ерітінділер
Натрий бикарбонаты немесе натрий цитраты
Тиазидті диуретиктер.
Сондай-ақ, келесі жағдайларда ауруды оперативтік емдеу қажет:
Тас тым үлкен және өздігінше шыға алмайды
Тас ұлғаюда
Тас несептің ағуын тежейді және бүйректің жұқпалануына немесе зақымдануына ықпал етеді.
Ауырсыну дәрілік препараттарды қабылдаумен басылмайды.
Қазіргі уақытта көптеген ем-шаралар бұрынғыға қарағанда аз инвазивті.
Литотрипсия бүйректе немесе несепағарда орналасатын 1 см және одан кіші тастарды жою үшін қолданылады. Ем-шара тастарды жарықшақтарға бөлу үшін дыбыстық немесе соққылық толқындарды қолдануға негізделеді. Бұл жарықшақтар организмнен несеппен шығарылады. Ем-шара дистанциялық соққылық-толқындық литотрипсия (ДУВЛТ) аталады.
Бүйректе ірі тас болуында, сондай-ақ, бүйректің және қоршайтын тіндердің ауыртқулы түрінде жасалатын ем-шара кезінде терідегі шағын хирургиялық тілік арқылы арнайы аспап енгізіледі. Тас түтік (эндоскоп) арқылы алынады.
Тастардың төменгі несеп жолдарында шоғырлануында уретероскопия қолданылуы мүмкін.
Сирек жағдайларда әдістер көмектеспегенде немесе мүмкін болмаса, ашық оперативтік араласу (нефролитотомия)қолданылады.
Дәрігермен кеңесіп, нақты жағдайда қандай тәсіл оңтайлы екендігін анықтау қажет.
Болжамы
Бүйректегі тастар ауырсыну береді, бірақ, көптеген жағдайларда олар организмнен зақымдану келтірместен шығарылады.
Несеп тас ауруы қайталануы мүмкін. Бұл - аурудың себебі анықталмаса және емделмесе орын алады.
Почечные камни - это твердая масса, состоящая из крошечных кристаллов. В почках или мочеточниках одновременно могут находиться один или несколько камней.
В случаях, когда моча становится слишком концентрированной, в ней начинают кристаллизоваться различные вещества, в последующем из них формируются камни. При продвижении камней вниз по мочеточнику возникает сильная боль. Почечные камни могут образовываться в почечных лоханках, чашечках почек или в мочеточнике.
Мочекаменная болезнь является распространенным заболеванием. Имеется тенденция к повторению заболевания у членов семьи. Камни в почках часто встречаются у недоношенных детей.
Существуют различные типы камней. Течение заболевания зависит от типа камней.
Камни могут образовываться, когда в моче содержится слишком много веществ, способных кристаллизироваться. Эти кристаллы превращаются в камни в течение нескольких недель или месяцев.
Кальциевые камни являются наиболее распространенными. Они преимущественно возникают у мужчин в возрасте от 20 до 30 лет. Кальций может соединяться с другими веществами, формируя камень.
Оксалаты являются наиболее распространенным видом кальциевых камней. Оксалаты содержатся в некоторых продуктах, таких как шпинат. Они также встречаются в пищевых добавках витамина C. При наличии заболеваний тонкого кишечника повышается риск образования этих камней.
Кальциевые камни также могут образовываться при соединении кальция с фосфатом или карбонатом.
Другие типы камней:
Цистиновые камни образуются у лиц с цистинурией. Это заболевание носит наследственный характер. Оно одинаково часто встречается как у мужчин, так и у женщин.
Струвитные камни, в основном, встречаются у женщин с инфекцией мочевыводящих путей. Эти камни достигают больших размеров и могут заблокировать почку, мочеточник или мочевой пузырь.
Камни мочевой кислоты чаще встречаются у мужчин, чем у женщин. Они могут возникать при подагре или химиотерапии.
Другие вещества, такие как некоторые лекарственные препараты, также могут способствовать образованию камней.
Самым главным фактором риска для образования почечных камней является употребление недостаточного количества жидкости. Образование камней в почках наиболее вероятно при выделении меньше 1 литра мочи в сутки.
До тех пор, пока камни не начнут продвигаться вниз по мочеточникам, посредством которых моча впадает в мочевой пузырь, и не разовьется блокирование оттока мочи из почек, вы можете не ощущать никаких симптомов заболевания.
Основным симптомом является сильная боль, которая начинается и заканчивается внезапно:
Боль может ощущаться в области живота или в поясничной области.
Боль может мигрировать в область паха или к яичкам.
Тактика лечения зависит от типа камня и тяжести симптомов.
Небольшие почечные камни, как правило, способны самостоятельно выделяться с мочой.
Для обнаружения и исследования выделенного камня необходимо процеживать мочу.
Пейте не менее 6 - 8 стаканов воды в день, чтобы увеличить количество выделяемой мочи. Это поможет вывести камень.
Боль может быть очень интенсивной. Иногда она проходит самостоятельно, либо купируется применением анальгетических (ибупрофен, напроксен) и наркотических лекарственных препаратов.
Некоторым пациентам с сильной болью необходимо стационарное лечение. Им может потребоваться внутривенное введение жидкостей.
При некоторых типах камней врач может назначить лекарственные препараты, способные предотвратить камнеобразование или вывести из организма вещества, из которых эти камни формируются. К этим препаратам относятся:
Аллопуринол (для камней мочевой кислоты)
Антибиотики (для струвитных камней)
Мочегонные
Фосфатные растворы
Бикарбонат натрия или цитрат натрия
Тиазидные диуретики
Также в следующих случаях возможно оперативное лечение заболевания:
Камень слишком велик и не способен выделиться самостоятельно
Камень растет
Камень блокирует отток мочи и способствует инфицированию или повреждению почек
Боль не контролируется приемом лекарственных препаратов
В настоящее время большинство процедур гораздо менее инвазивны, чем в прошлом.
Литотрипсия применяется для удаления камней размером в 1 сантиметр и меньше, которые расположены в почке или мочеточнике. Процедура заключается в применении звуковых или ударных волн для дробления камней на осколки. Затем эти осколки выделяются из организма с мочой. Процедура также называется дистанционной ударно-волновой литотрипсией (ДУВЛТ).
При наличии крупных камней в почках, а также при аномальной форме почек и прилегающих тканей необходимо выполнение процедуры, во время которой через небольшой хирургической разрез на коже вводится специальный прибор. Камень удаляется с помощью трубки (эндоскопа).
При локализации камней в нижних мочевых путях может быть применена уретероскопия.
В редких случаях, если другие методы не помогают или не представляются возможными, применяется открытое оперативное вмешательство (нефролитотомия).
Проконсультируйтесь с врачом о том, какой метод лечения является оптимальным в вашей ситуации.
Обратитесь к врачу при наличии у вас симптомов мочекаменной болезни:
Интенсивная боль в спине или в боку, которая не проходит
Появление крови в моче
Лихорадка и озноб
Рвота
Моча плохо пахнет или выглядит мутной
Чувство жжения при мочеиспускании
Если имелась закупорка мочевыводящих путей, дальнейшее восстановление их проходимости должно быть подтверждено появлением камня при мочеиспускании или при последующем рентгенологическом обследовании.
