Бронх кеңейткіштері тыныс жолдарының тарылуы әсерінен болған демікпе симптомдарын, тыныс жолдары бұлшықет сақиналарын босаңсыту арқылы жеңілдетеді. Бронх кеңейткіштерінің осы қызметі тыныс жолдарын тез арада кеңейтіп, өкпеге көп мөлшердегі ауаның кіруі мен шығуын қамтамасыз етеді. Нәтижесінде тыныс алу жақсара түседі. Бронх кеңейткіштері тыныс жолдарының ашылуын қамтамыз етіп, ол жерден шырыштың еркін өтуіне және ары қарай жөтелмен шығып кетуіне жағдай жасайды. Солай бронх кеңейткіштері өкпені шырыштан тазартуға да көмектеседі.
Тез әсер ететін бронх кеңейткіштерінің түрлері демікпе симптомдарын жеңілдетуге немесе басуға және демікпе ұстамалары кезінде жақсы көмектеседі. Ұзақ әсер ететін бронх кеңейткіштерінің түрлері демікпе симптомдарын бақылауда ұстағанға және демікпе ұстамаларын болдырмауға көмектеседі.
Медициналық бронх кеңейткіштерінің 3 түрі бар: бета 2-антагонистер (тез және ұзақ әсер ететін түрлері), антихолинергетиктер және Теофиллин.
Бета 2-антагонистер – Тез әсер ететін тыныстық түрлері:
Альбутерол (Провинтил ГФА, Вентолин ГФА, Акунеб)
Алюпент
Комбивент ( бета 2-антагонист және антихолинергетиктің біріктірілген түрі)
Дуонеб (бета 2-антагонист және антихолинергетиктің біріктірілген түрі)
Максэр
Ксопинекс
Тез әсер ететін бета 2-антагонистерді “тез жұмыс істейтін”, “тынышталдыратын” немесе “құтқаратын” дәрілер деп те атайды, өйткені олар тыныс жолдарын босата отырып, демікпе симптомдарын лезде басады. Бұл ингаляторлар көбінесе кенеттен және ауыр немесе алғаш басталған демікпе симптомдарында көмектеседі. Олардың әсері 20 минут ішінде басталып, төрт-бес сағатқа дейін жалғасады. Бұл дәрілерді физикалық жүктеменің алдында 15-20 минут бұрын қолдануға болады, себебі физикалық жүктеме әсерінен демікпе сипмтомдары басталып кетуі мүмкін.
Альбутеролдың сұйық және ішке қолдануға арналған таблетка түрлері кездеседі. Бета 2-антагонистерінің ішке қолдануға арналған түрлерінің жанама әсерлері көп, себебі олар үлкен дозада тағайындалады және қанға сіңіріледі, ары қарай қаннан өкпеге өтеді. Тыныстық түрлері тек қана өкпеде жиналады, сол себепті жанама әсерлері айқын емес.
Бета 2-антагонистерді шамадан тыс қолдану демікпенің тұрақсыздануына алып келеді, ал ол өз кезегінде қиын емделеді. Егер сіз тез әсер ететін бета 2-антагонистерін аптасына екі реттен көп қолдануға мәжбүр болсаңыз, өзіңіздің дәрігеріңізбен тыныстық стероидтар және ұзақ әсер ететін бета 2-антогонистері сияқты әсері көпке дейін жалғасатын дәрілердің мөлшерін көбейту туралы сөйлескеніңіз жөн.
Бета 2-антагонистер – Ұзақ әсер ететін түрлері:
Адвэр (бета 2-антагонист және қабынуға қарсы дәрінінің біріктірілген түрі)
Сиревент
Форадил
ЕСКЕРТУ: Бета 2-антагонистері демікпелік ұстама симптомдарын тез жеңілдету үшін емес, демікпені бақылауда ұстау үшін қолданылады. Бұл дәрілер кеш әсер етеді, бірақ әсері 12 сағатқа дейін сақталуы мүмкін.
Сиревент пен Форадил ғана қолданыстағы ұзақ әсер ететін тыныстық бета 2-антагонистері болып табылады. Тыныс жолдарының өткізгіштігін ұзақ бақылауда ұстау үшін оларды күніне екі рет қолдану қажет. Олар физикалық жүктеме кезінде пайда болатын демікпе емінде де өз нәтижелілігін көрсетті. Сиревент және Форадил тыныстық құрғақ ұнтақ ретінде де өндіріледі. Сиревент біріктірілген Адвэр дәрісінің қүрамына да кіреді.
Бета 2-антогонистерінің жанама әсерлері:
Күйгелектік және әлсіздік
Аса қозғыштық немесе жоғары белсенділік
Жүрек соғысының жиілеуі
Асқазан қызметінің бұзылуы (сирек)
Ұйқының бұзылуы (сирек)
Антихолинергиялық дәрілер
Атровент – бронхты кеңейтетін, антихолинергиялық топқа жататын дәрі болып табылады. Ол шұғыл немесе тез көмектесетін емес, демікпені бақылауда ұстау үшін қолданылатын дәрі. Ол дозаланған ингалятор және ингаляцияға арналған ерітінді түрінде өндіріледі. Демікпемен ауратын науқастар Атровентті тез әсер ететін тыныстық бета 2-антагонистерімен бірге қолданса нәтижелі болады. Бұл дәріні шұғыл көмек кезінде қолданбайды, себебі әсері 60 минуттан соң ғана басталады. Демікпелік ұстама кезінде оны сирек қолданады.
Жанама әсерлері шамалы; көбінесе тамақтың құрғауы кездеседі. Дәрі көзге түскен жағдайда, аз уақытқа созылатын көрудің нашарлауы байқалуы мүмкін.
Теофиллин
Теофиллин демікпені бақылауда ұстау үшін қолданатын дәрілердің тағы да бір түрі. Ол сатылымда Унифил, Тео-Дур, Сло-Бид, Тео-24 деген атқа ие. Оның ішке (таблетка және сұйықтық) және тамырішілік қолдануға арналған түрлері өндіріледі. Ол ұзақ әсер ететін және демікпе ұстамаларын болдырмайтын дәрі болып табылады. Теофиллин қиын бақыланатын немесе демікпенің ауыр жағдайларында қолданылатын дәрі, және оны күнде қабылдау керек.
Жанама әсерлері:
Жүрек айну және/немесе құсу
Іш өту
Асқазан ауруы
Бас ауруы
Жүрек соғысының жиілеуі және бұзылуы
Бұлшық ет тырысулары
Үрейлену сезімі және күйгелектік
Жоғары белсенділік
Дәріні шамадан тыс қолданса осы симтомдар байқалуы мүмкін. Дәрігеріңіз сізге арналған дәрі дозасының дұрыстығына көз жеткізуі үшін, сізге қан анализін жасайды.
Дәрігерге Теофиллин қолданатыныңызды міндетті түрде айтуыңыз қажет, себебі құрамында эритромицині бар антибиотиктер, ұсмаларды емдеуге арналған дәрілер, және де ойық жараларды емдеуге арналған дәрілер тобы Теофиллинге кері әсер теуі мүмкін. Сондай-ақ, дәрігеріңіз сіздің басқа да медициналық көрсеткіштеріңіз жайында білетініне көз жеткізіңіз, себебі кейбір сырқаттар мен аурулар сіздің организміңіздің Теофиллинге деген кері жауабын өзгертуі мүмкін.
Демікпемен зардап шегетін науқастар үшін темекі шегу немесе темекі түтіні қауіпті ғана емес, сонымен қатар организміңіздің Теофиллинге деген кері жауабына өз септігін тигізуі мүмкін. Сол себепті, мүмкіндігінше темекі түтінінен аулақ болыңыз.
Bronchodilators are a type of medication that make breathing easier byrelaxing the muscles in the lungs and wideningthe airways (bronchi).
They're often used to treat long-term conditions where the airways may become narrow and inflamed, such as:
asthma – a common lung condition caused by inflammation of the airways
chronic obstructive pulmonary disease (COPD) – a lung disease usually caused by smoking which causes blockage of the airways, although this can be partially reversed with treatment
Bronchodilators may be either:
short-acting – used as short-term relief from sudden, unexpected attacks of breathlessness
long-acting – used regularly, to help control breathlessness in asthma and COPD and increase the effectiveness of corticosteroids in asthma (see below)
Inhaled corticosteroids are the main treatment to reduce inflammation and prevent flare-ups in asthma.
But some people may also benefit from taking bronchodilators to keep the airways open and to enhance the effects of corticosteroids. Long-acting bronchodilators should never be taken without corticosteroids.
In COPD, initial treatment is with short- or long-acting bronchodilators, with corticosteroids added in some severe cases.
Treatment with corticosteroids and bronchodilators may require the use of separate inhalers, but increasingly these medications are provided together in single inhalers.
Beta-2 agonists and anticholinergics are available in both short-acting and long-acting forms, whereas theophylline is only available in a long-acting form.
Beta-2 agonists are used for both asthma and COPD, although some types are only available for COPD. They're usually inhaled using a small, hand-held inhaler but may also be available as tablets or syrup.
For sudden, severe symptoms they can also be injected or nebulised. A nebuliser is a compressor used to turn liquid medication into a fine mist, allowing a large dose of the medicine to be inhaled through a mouthpiece or face mask.
Beta-2 agonists work by stimulating receptors called beta-2 receptors in the muscles that line the airways, which causes them to relax and allows the airways to dilate (widen).
Anticholinergics (also known as antimuscarinics) are mainly used for COPD but a few are also licenced for asthma. They're usually taken using an inhaler but may be nebulised to treat sudden and severe symptoms.
Anticholinergics cause the airways to dilate by blocking the cholinergic nerves. These nerves release chemicals that can cause the muscles lining the airways to tighten.
In people with benign prostatic hyperplasia or a bladder outflow obstruction, anticholinergics can cause urination problems. Glaucoma can get worse if anticholinergic medication unintentionally gets into the eyes.
Theophylline is usually taken in tablet or capsule form, but a different version called aminophylline can be given directly into a vein (intravenously) if your symptoms are severe.
It's unclear exactly how theophylline works, but it seems to reduce any inflammation (swelling) in the airways, in addition to relaxing the muscles lining them.
The effect of theophylline is weaker than other bronchodilators and corticosteroids. It's also more likely to cause side effects, so is often only used alongside these medicines if they're not effective enough.
Theophylline should be used with caution in people with:
stomach ulcers – open sores that develop on the stomach lining
epilepsy – a condition that affects the brain and causes repeated seizures (fits)
Theophylline may cause these conditions to get worse. In people with liver problems, it can sometimes lead to a dangerous build-up of medication in the body. Other medicines can also cause abnormal build-up of theophylline in the body and this should always be checked by your doctor.
Elderly people may also need additional monitoring while taking theophylline.
The side effects of bronchodilators can vary, depending on the specific medication you're taking. Make sure you read the leaflet that comes with your medication to see what the specific side effects are.
In most cases, bronchodilators should be taken as normal while pregnant or breastfeeding.
However, speak to your GP if you regularly use bronchodilators and are considering having a baby or think you might be pregnant.
Pregnancy may affect your asthma, so it's important to continue taking your medication and have it monitored regularly, to ensure the condition is controlled.
This isn't a complete list of all the medications that can interact with bronchodilators, and not all of these interactions apply to each type of bronchodilator.
Бронходилятаторы облегчают симптомы астмы посредством расслабления мышечных колец, которые суживают просвет дыхательных путей. Это их действие приводит к быстрому открытию дыхательных путей, позволяя большему объему воздуха попадать и выходить из легких. В результате улучшается дыхание. Бронходилататоры помогают также очистить легкие от слизи. По мере открытия дыхательных путей освобождается пространство для продвижения слизи, которая затем может быть легче удалена с кашлем.
Быстро действующие формы бронходилататоров облегчают или подавляют симптомы астмы и хорошо помогают при приступах астмы. Формы бронходилататоров пролонгированного действия эффективны для контроля симптомов астмы и предотвращения ее приступов.
Различают три основных вида медицинских препаратов бронходилататоров: бета 2-антагонисты (формы быстро действующие и пролонгированного действия), антихолинергетики и Теофиллин.
Бета 2-антагонисты – Быстро действующие вдыхаемые формы включают:
Альбутерол (Провинтил ГФА, Вентолин ГФА, Акунеб)
Алюпент
Комбивент (сочетает бета 2-антагонист и антихолинергетик, см. далее)
Дуонеб (сочетает бета 2-антагонист и антихолинергетик, см. далее)
Максэр
Ксопинекс
Быстродействующие бета 2-антагонисты также называют "немедленно работающими", "успокоительными" или "спасительными" медикаментами, потому что они ослабляют симптомы астмы очень быстро, посредством освобождения дыхательных путей. Эти ингаляторы лучше всего подходят для лечения внезапных и тяжелых или впервые появившихся симптомов астмы. Их действие начинается в течение 20 минут и длится до четырех – шести часов. Эти же препараты принимают за 15-20 минут перед физической нагрузкой для предотвращения симптомов астмы, вызванной такой нагрузкой.
Альбутерол также имеется в таблетированной или жидкой форме для орального применения. Формы бета 2-антагонистов для орального применения обычно имеют больше побочных эффектов, потому что они назначаются в более высоких дозах и абсорбируются в кровь, которой и переносятся в легкие. Вдыхаемые формы накапливаются непосредственно в легких, и поэтому у них побочное действие менее выражено.
Злоупотребление быстро действующими бета 2-антагонистами указывает на нестабильность астмы, для которой необходимо более агрессивное лечение. Если вам необходимо использовать ваши быстродействующие бета 2-антагонисты чаще, чем дважды в неделю, поговорите со своим врачом об увеличении количества принимаемых вами контролирующих препаратов пролонгированного действия, таких как вдыхаемые стероиды и бета 2-антагонисты пролонгированного действия (см. далее).
Бета 2-антагонисты – формы пролонгированного действия включают:
Адвэр (сочетает бета 2-антагонист и противовоспалительный препарат)
Сиревент
Форадил
ПРИМЕЧАНИЕ: Бета 2-антагонисты используются для обеспечения контроляастмы, а не для быстрого облегчения симптомов приступа астмы. Действие этих препаратов начинается позднее, но эффект от их действия длится дольше, даже до 12 часов.
Только Сиревент и Форадил являются вдыхаемыми бета 2-антагонистами пролонгированного действия, имеющимися в наличии. Они принимаются дважды в день для поддержания проходимости дыхательных путей при пролонгированном контроле. Они также подтвердили свою эффективность при лечении астмы, вызванной физической нагрузкой. Сиревент и Форадил производятся также в форме сухого порошка для ингаляций. Сиревент также входит в состав комбинированного препарата Адвэр.
Побочные эффекты бета 2-антагонистов включают:
Нервозность или слабость
Перевозбуждение или гиперактивность
Учащение сердцебиения
Расстройство желудка (редко)
Проблемы со сном (редко)
Антихолинергические препараты
Атровент – это другой вид бронходилататоров, относящийся к антихолинергическим препаратам. Он используется для осуществления контроля над астмой и не является препаратом немедленной или быстрой помощи. Он производится как в форме дозированного ингалятора, так и в форме раствора для ингаляций. У больных астмой он наиболее эффективен, когда используется в сочетании с ингалируемым быстро действующим бета 2-антагонистом. Это не препарат немедленной помощи, потому что он начинает действовать через 60 минут после применения. Его нечасто используют для лечения приступа астмы.
Побочные эффекты незначительны; чаще всего это сухость в горле. При попадании препарата в глаза возможно кратковременное затуманивание поля зрения.
Теофиллин
Теофиллин является другим видом бронходилататоров, который используется для контроля за астмой. Он продается под торговой маркой Унифил, Тео-Дур, Сло-Бид, а также Тео-24 и производится в формах для орального (таблетки и жидкость) и внутривенного применения. Он является препаратом пролонгированного действия и предотвращает приступы астмы. Теофиллин используется для лечения трудноконтролирвуемых или тяжелых случаев астмы, и должен применяться ежедневно.
Побочные эффекты включают:
Тошноту и/или рвоту
Диарею
Боли в желудкеГоловная боль
Учащенное и неритмичное сердцебиение
Мышечные спазмы
Чувство тревоги и нервозность
Повышенная активность
Эти симптомы могут быть признаком передозировки препарата. Ваш врач сделает вам анализ крови, чтобы убедиться в правильности выбранной для вас дозировки препарата.
Всегда информируйте ваших врачей о том, что вы принимаете Теофиллин для лечения астмы, так как ряд лекарств, таких как антибиотики, содержащие эритромицин, препараты для лечения приступов, а также лекарства для лечения язвенной болезни могут повлиять на механизм действия Теофиллина. Убедитесь также, что ваш врач знает обо всех других ваших медицинских показаниях, потому что некоторые заболевания и недомогания могут изменить ответную реакцию вашего организма на Теофиллин.
И имейте в виду, что для страдающих астмой, курение или сигаретный дым не только особенно опасны, но и могут повлиять на ответную реакцию организма на Теофиллин. Вследствие этого, по возможности лучше всего избегать контакта с дымом.
